piątek, 10 lipca 2009

"Pożegnania", czyli piękna układanka.

Lato filmów w Warszawie jest doskonałą okazją do wydania bardzo małych pieniędzy na bardzo dobre filmy, szczególnie te, których dystrybutorzy, biegli w magicznie bezsensownej selekcji, postanowili nie wprowadzać do polskich kin. Ale kiedy przeglądałam grafik seansów na ten tydzień dostałam oczopląsu, nie mając pojęcia, co wybrać. Na wszystkie przecież nie pójdę.
„Pożegnania” wpadły mi w oko, kiedy starałam się wyselekcjonować kilka filmów na podstawie treści i nic nie zadzwoniło mi w głowie odnośnie tegorocznych Oscarów. Skleroza nie boli.

Daigo chciał być wiolonczelistą, co w pewnym stopniu mu się udało. Niestety na krótko. Po rozwiązaniu orkiestry, w której grał, wraca z żoną do rodzinnego miasta, gdzie podejmuje pracę w „NK agent”. Firma nie jest biurem podróży, tylko zakładem pogrzebowym.


Film ma specyficzny odbiór, na początku mnie nużył, ale kiedy przywykłam do wolnego tempa, tak odmiennego od tego w większości oglądanych przeze mnie filmów, nagle uznałam że jest to fascynująca historia. Chociaż poznawanie wartości życia przez obcowanie ze śmiercią nie jest najoryginalniejszym pomysłem, w „Pożegnaniach” wydaje się wyjątkowe. Taaak, a potem przyszło zakończenie. Jak to jest, że oni nigdy nie wiedzą kiedy skończyć? Właściwie gdyby nie ostatnie dwadzieścia minut, uznałabym „Pożegnania” za fenomenalny film. Dlatego może zapomnijmy o tym nieszczęsnym zakończeniu, które zbliżyło dobry film do hollywoodzkich wyciskaczy łez wzruszenia (tylko „E.T. go home” zabrakło).

Nie znam się na japońskim kinie, nie umiem wyczuć, czy aktorzy grają świetnie czy tylko przeciętnie. Nie do końca przemawia do mnie ich mimika i nie czuję języka na tyle, żeby odkryć w jakim stopniu to wszystko brzmi jak czytane z kartki. Dlatego uznam, że Oscar dla najlepszego filmu obcojęzycznego jest dowodem pewnej wartości warsztatowej „Pożegnań”. Ja natomiast mogę stwierdzić, że pomysł jest świetny i kilka postaci drugoplanowych ukradło moje zainteresowanie postaciom pierwszoplanowym. Przede wszystkim Ikuei Sasaki – nowy szef Daigo, który jest według mnie najlepszą częścią tego filmu. Niektóre sceny z jego udziałem są majstersztykami. Gdyby nie to, że nie za bardzo gustuję w Azjatach, wyszłabym zakochana. No dobra, prawie zakochana :)


Ciężko jest opisać magię „Pożegnań”, szczególnie, kiedy kino japońskie jest dla mnie białą kartką. To jest film, który składa się jakby z wielu małych, ślicznych pudełeczek tworzących całość i w każdym z tych pudełeczek znajdziemy coś innego, czemu warto poświęcić chwilę. Drobne elementy skomplikowanej całości – to są właśnie „Pożegnania”. Z jednej strony kilka niezwykle interesująco zarysowanych postaci (wspomniany już wcześniej Sasaki, a do tego właścicielka łaźni miejskiej, pani Yamashita i jej przyjaciel, nie wspominając całej galerii żałobników). Ceremoniał przygotowywania ciał do pogrzebu, któremu poświęcono spore fragmenty przykuwa uwagę. To jak obserwowanie bardzo skomplikowanej pracy z zapartym tchem, kiedy śledzi się uważnie kolejne ruchy zawodowca. Do tego magia Japonii, którą się w tym filmie czuje (a przynajmniej czuje ją tak niezaangażowana w tą kulturę osoba, jak ja) i kolejne epizodziki, które posuwają akcję naprzód, będąc same w sobie ładnymi, krótkimi formami.
Powinnam może napisać więcej o przesłaniu albo o akcji. Ale chyba nie trzeba, bo „Pożegnania” to według mnie film trudny do opowiedzenia w taki sposób, żeby nie wyszedł na tym źle.

czwartek, 9 lipca 2009

Henri Cartier-Bresson.

Czy znacie poniższe zdjęcie, które jest chyba tym najsławniejszym?


Na tyłach stacji Saint-Lazare, Paryż 1932r.
źródło zdjęcia: www.artvalue.com
“Photography is not like painting. There is a creative fraction of a second when you are taking a picture. Your eye must see a composition or an expression that life itself offers you, and you must know with intuition when to click the camera. That is the moment the photographer is creative. Oop! The Moment! Once you miss it, it is gone forever.”
z wywiadu H. Cartiera-Bressona dla "Washington Post" w 1957r.
Chociaż tak naprawdę nie wiem o nim zbyt wiele, C. co jakiś czas z zachwytem o tym facecie wspomina. Cóż, zboczenie zawodowca.
Jednakże tyle, ile zdjęć Cartiera-Bressona widziałam, tyle uznałam za dowody jego niezaprzeczalnego talentu, zdolności i ciekawego spojrzenia na otoczenie. Bo nie sztuka uchwycić dobry kadr, prawdziwe piękno zawodu leży w tym, żeby zdjęcie pokazało coś, czego nie chcemy zapomnieć.
O jego biografii i dokonaniach rozwodzić się tutaj nie ma sensu, chociaż Bresson był fotografem, który wniósł wiele do tej profesji. Wikipedia angielska (wedle preferencji również każda inna) opisuje jednak wszystkie innowacje i pomysły Bressona znacznie lepiej, niż zrobię to ja.


Wystawa „The Decisive Moment” – według Bressona najważniejsze było uchwycenie momentu definiującego daną chwilę. Ta idea niezwykle mi się podoba, odnosi się do tego, co dla mnie jest w fotografii najpiękniejsze, czyli złapanie nastroju chwili, uwiecznienie ułamka sekundy, który pokazuje coś, co tylko dana osoba w ten a nie inny sposób zaobserwowała. Ja nie umiem tego robić i naprawdę dobrych fotografów mogłabym czcić. Jak małe złote bożki :) Skany zdjęć z albumu "The Decisive Moments", opublikowanego w roku 1952, znajdziecie na stronie Jerusalem Photo Club. Niestety bez podpisów.

Jeszcze portfolio Cartiera-Bressona ze strony 'Photography Now', również warte obejrzenia, chociaż nie ma w nim wielu zdjęć.

I na koniec kilka "moich" zdjęć Bressona. Tych, które są w różny sposób "naj".



Downtown, Nowy Jork, 1947r. To chyba jest moim ulubionym.
źródło zdjęcia: www.nytimes.com


Rzym, 1951r.
źródło zdjęcia: www.henricartierbresson.org/


Koronacja Grzegorza VI, Anglia, 1938r.
źródło zdjęcia: iconicphotos.wordpress.com (to jest de facto ciekawa strona)


Ostatnie dni Kuomintangu, Szanghaj, 1949r.
źródło zdjęcia: www.my.opera.com


Mur Berliński, 1963r.
źródło zdjęcia: www.hasselbladfoundation.org


Jean-Paul Sartre, Paryż, 1945r.
źródło zdjęcia: notasjudiciosas.wordpress.com

środa, 8 lipca 2009

Sławomir Shuty, czyli nie przeskoczyłam pierwszego wrażenia. Chociaż próbowałam.

Ze Sławomirem Shutym toczę batalię już od dłuższego czasu. Pisarz przedstawiany jest w mediach jako kreatywny, alternatywny, oryginalny i ironiczny. Czyli w teorii powinnam go uwielbiać. A nie mogę, jak bym się nie starała, przebrnąć przez jego książki. Próbowałam.
Na początek poszedł „Zwał”, jakieś dwa lata temu. Wymiękłam gdzieś w jednej/trzeciej, równie porażona i zniechęcona niestety banalną anty korporacyjną (jakież to modne niedawno było) treścią, co formą. Nie cierpię, kiedy pisarze wymyślają sobie jakąś wybitnie oryginalną stylistykę bez wyraźnego celu, ale ot tak, żeby było ambitnie. „Zwał” może i zrozumiałam – znaczy tą 1/3 – ale absolutnie nie byłam ciekawa o czym jest kolejne 2/3, wymiękłam i poddałam się.
Mimo wszystko ostatnio uznałam, że jedna książka wiosny nie czyni. W końcu Yann Martel też mnie swoim „Ja” zniesmaczył, a jego opowiadania ze zbioru „Rodzina Roccamiento” uważam za całkiem niezłe i „Życie Pi” za prawie fenomenalne. Tak też, kiedy sięgnęłam po „Cukier w normie” miałam nadzieję, że forma krótka będzie dla mojej znajomości ze Shutym szczęśliwsza.
Nie była.
Przeczytałam znowu około jednej trzeciej, przeskakując co kilka opowiadań, a ciągle miałam wrażenie, że czytam jedno i to samo. Shuty przypiął się w tej książce do tematu ograniczonego społeczeństwa, ogłupionego telewizją i pogonią za pieniędzmi – niby obiecująco – ale przedstawił to w swoich opowiadaniach w sposób tak nieprzyjemny i całkowicie jednolity, że naprawdę ciężko wyróżnić któreś z nich jako odrębną całość. W kółko te same wąskotorowe umysły, alkoholicy, pazerni postkomunistyczni obywatele, wzajemne niezrozumienie, zamknięcie na drugiego człowieka, głupota, ślepota i ogólna kupa. Shuty ułożył w swoich opowiadaniach mało subtelny przekaz, a naprawdę wystarczy jedno, żeby poznać je wszystkie.
A jak jeszcze przyrówna się go do Jacka Dehnela, który może się podobać lub nie, ale swoją klasę ma, a „Balzakianę” napisał na podobny temat, to niestety Shuty ląduje pod ścianą długim ślizgiem i już tam zostaje.

piątek, 26 czerwca 2009

Wspomnienia i rozczulenia, czyli "Poczwarki Wielkiej Parady".

Podekscytowana jak dzieci w świątecznych reklamach odebrałam dzisiaj paczkę od miłego pana posłańca. To, że zawierała list od niewidzianego kilka już dobrych lat przyjaciela było cudne, ale nie niezwykłe, w końcu dostaję od niego maile co kilka dni (chociaż list pisany ręcznie był miłą odmianą). Równie cudne było jednak to, że w owej paczce dostałam „Poczwarki Wielkiej Parady” Haliny Auderskiej. I niech nikogo nie dziwi, że cieszę się jak głupia. Chociaż w sumie to faktycznie odrobinę osobliwe, że polska książka z roku 35tego przyjechała do mnie z Brazylii. Szczególnie, że pewnie mogłabym ją zdobyć bez problemu w kilku bibliotekach dla dzieci. I nie wiem, skąd w Rio się wzięła.
Mniejsza o większość, „Poczwarki Wielkiej Parady” to jedna z książek mojego dzieciństwa. Obok sławnych „Dzieci z Bullerbyn” oraz mniej znanych, „Tajemniczego opiekuna” Jean Webster i „Róż pani Cherrington” Craiga Rice (Tak swoją drogą, to był pierwszy kryminał, jaki przeczytałam. Staroć potworny, ale do dzisiaj uwielbiam mój rozpadający się już egzemplarz), „Poczwarki…” to jedna z ukochanych książek, które małą dziumdzią będąc, czytałam kilkanaście razy i niezmiennie myślę o nich z ogromnym sentymentem. Żeby nie powiedzieć, że z rozrzewnieniem.
Oczywiście za czytanie nie mogłam zabrać się od razu, ale już po przerzuceniu kilku stron poczułam się… hmmm, no dobra, jak w domu. „Poczwarki Wielkiej Parady” są idealne. Odrobinę infantylne, napisane językiem może średnio stylowym, ale na poziomie odpowiednim, podtytuł „dziennik maturzystki” mówi resztę. Szczególnie, że główna bohaterka opisuje przede wszystkim życie na warszawskiej pensji dla panien (śmiem przypuszczać, że z własnego doświadczenia – nie wiem czy wiecie, że Halina Auderska urodziła się w roku 1904). Cudo.
Chociaż szczerze powiem, że o życiu autorki i innych jej książkach nie mam najmniejszego pojęcia, jak również o jej poglądach politycznych i działalności partyjnej (albo nie), za „Poczwarki Wielkiej Parady” mam do niej niezmienny sentyment. Jest to książeczka odrobinę dziecinna, fakt (czyżby dla dzieci?), ale urocza, bezpretensjonalna i, że tak się wyrażę, w staromodnym stylu. Chociaż czytałam ją wiele razy mając lat kilka i pewnie ledwo kilkanaście, z wielką radością odświeżyłam starą znajomość i „Poczwarki Wielkiej Parady” trafiły na stałe na półkę. Zaraz obok „Róż pani Cherrington” i „Tajemniczego opiekuna”. I „Mikołajka”.

czwartek, 18 czerwca 2009

"Jedwab", czyli stanowczo za długa recenzja stanowczo pięknej książki.

Sięgnęłam po tą cieniutką (naprawdę cieniutką) książkę, książeczkę właściwie, dlatego, że przeczytałam złą recenzję filmu nakręconego na jej podstawie. Tak, to trochę zawiłe. W każdym razie w owej recenzji, z której film wychodził w bardzo kiepskim stanie, autor napisał, że reżyser nie uchwycił charakterystycznego dla książki klimatu, nie wykorzystał milczenia i ciszy panującej w opowiadaniu i w ogóle zrobił wszystko bez sensu. Więc ja szybko odnalazłam „Jedwab”, który ku mojemu zdumieniu jest autorstwa Włocha, Alessandro Baricco (zdumienie tym Włochem rosło w miarę czytania) i nawet nie oglądając filmu postanowiłam przyznać rację recenzentowi. Ponieważ „Jedwab” to historia, którą na ekran przenieść powinno się albo pięknie albo wcale, wszystko inne rani tą perełkę.

Herve jeździ do Japonii po jedwabniki, jego żona Helena zostaje w domu. To tak z grubsza wszystko. Tak naprawdę „Jedwab” jest historią miłości Heleny do jej męża, jej męża do tajemniczej japońskiej kobiety, która swoją tajemniczością i egzotyką przysłoniła mu francuską żonę. Ale o akcji nie ma co pisać tak naprawdę, bo jest jej w sumie mało. Albo inaczej, autor był oszczędny w słowach i całkiem sporo akcji zmieścił na niewielu stronach, więc ciężko się na jej temat rozwlekać.

Jeżeli widzieliście „Jedwabną opowieść”, o której pisałam tutaj (jeśli nie, to natychmiast oglądać!) to możecie sobie wyobrazić mniej więcej nastrój „Jedwabiu”. Monotonny, spokojny, cichy i płynny. A przy tym piękny, bo mnie ta książka wydała się zbiorem pięknych obrazków. Tych egzotycznych, z Japonii i tych mniej egzotycznych z Francji, ale wszystkie są harmonijne i czarujące. Akcja, emocje, zostały zepchnięte niejako na margines przez tą ciszę, której w filmie podobno zabrakło. Ciszę, która towarzyszy nam w obserwacji Jedwabnego Szlaku i Japonii, smutnej Heleny i groźnego handlarza jedwabnikami (jak łatwo się domyśleć, japońska panienka jest jego… cóż, to dawne czasy, jest jego własnością).
Trudno się o „Jedwabiu” pisze, bo w nim jest bardzo dużo, a jednocześnie jest opowieścią bardzo zwięzłą. Ale cudowną.
Podejrzewam, że na część czytelników dużo bardziej niż na mnie może oddziaływać główna akcja książki, miłość Heleny do męża, którego nie może zatrzymać przed fascynacją Japonką. Jednak ja z „Jedwabiu” wyniosłam głównie te wszystkie obrazki, które widzę jak film. Srogie góry, zimne powietrze, śnieg, dziwny i egzotyczny handlarz, młoda kobieta, która nic nie mówi, tylko wypuszcza chmarę kolorowych ptaków. I tak dalej, i tak dalej, aż do stanowczo zbyt szybkiego końca książki.

Z panem Baricco na pewno jeszcze się zaprzyjaźnię bardziej.