Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Francja. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Francja. Pokaż wszystkie posty

poniedziałek, 10 czerwca 2013

W pięć filmów bawię się i ja.

Łańcuszek czy nie, myśl mi się podoba, chociaż chwalenie się wiekiem to inna para butów. Ale też, co ma wiek do wiatraka (tzn. piernik, ale zachciało mi się sparafrazować, nigdy nie obiecywałam, że będę poważną osobą), czyli do blogowania. Wiek jaki jest, każdy widzi (chociaż akurat Liritio zawsze wyglądała na młodszą, co doceniła dopiero niedawno).

Będzie wstęp, nie ma przebacz, do konkretnych pięciu filmów zjedźcie sobie niżej.  

Zabawne, że film żadnego z moich ulubionych reżyserów czy scenarzystów nie miał premiery w 1987 roku, a na pewno żaden znaczący film. Po części ze względu na ich wiek, nie każdy z moich ulubieńców był reżyserem czegokolwiek w 1987 roku. Fincher jeszcze robił reklamy i dopiero miał kręcić teledyski z Madonną, Guy Ritchie nie mam pojęcia co też wtedy wyczyniał, ale zapewne jeszcze nie sądził, że i w jego życiu Madonna okaże się istotna. Soderbergh dopiero nakręcił krótkometrażowego "Winstona", który przerodził się potem w jego znany debiut "Seks, kłamstwa i kasety wideo", a Wes Anderson istniał, ale również nie mam pojęcia czym się w 1987 zajmował. Richard Curtis pisał do "Czarnej żmii", Grant Heslov grywał w serialach telewizyjnych i nie wiem czy już znał Clooneya, czy jeszcze nie, a Tony Gilroy... Cóż, Gilroy robił coś jeszcze innego, może pisał skrypty do reklamówek proszku do prania.

Jednak są również ci znacznie (albo nieznacznie) starsi, doświadczeni tytani (albo niekoniecznie tytani) kina, których bardzo cenię, śledzę twórczość i staram się coraz lepiej poznawać. Najwyraźniej 1987 rok nie był ich rokiem. Ani Kusturica, ani Polański, ani Altman nic ciekawego, ani Frears, ani...
Za to rok kolejny, 1988, był dla tych panów owocny, premiery miały "Czas cyganów" Kusturicy, klejnot filmografii Frearsa, czyli "Niebezpieczne związki", "Ostatnie kuszenie Chrystusa" Scorsese, "Frantic" Polańskiego...
Tylko Altman wypuszczał jakieś nie najlepsze filmy w tym 1987 roku i kolejnych, żeby dopiero w latach 90tych wrócić z czymś ciekawszym.
Nic to, życie, najwyraźniej rok mojego urodzenia to również rok kręcenia dobrych filmów, które premiery miały nieco później.

Kończąc rozwlekłe szastanie nazwiskami i tytułami, pięć filmów w moim wieku. Wybrane subiektywnie, z powodów bliżej niedefiniowalnych skojarzeniami i sentymentami obciążone.

Zaczniemy filmem - ikoną, tanecznie sprawnym, fabularnie nieco mniej, kłania się Dirty Dancing.
Antypatia do Patricka Swayze to jedno, niejakie znudzenie przesadnie poważną historią to drugie, totalny brak zainteresowania schematem "buntownik i stłamszona królewna" to trzecie.
Co nie zmienia faktu, że ów boleśnie przetłumaczony "Wirujący seks" wrył się w historię kina i odniesienia do filmu pojawiają się wszem i wobec od lat.

Jeśli chodzi o sentymentalne skojarzenia z "Dirty Dancing" to wolę radosne "Grease", ale i "Dirty Dancing" moją sympatię budzi. Jest takie niewinne, nieporadne, naturalne i naiwne, zupełnie jak główna bohaterka. Kojarzy mi się z czasami, kiedy ta cała historyjka wydawała mi się urocza, a zdanie "nikt nie stawia Baby w kącie" (czy jakoś tak) prawie mnie ekscytowało. Jak widzicie, Liritio tęskni za czasami, w których nieco więcej ją ekscytowało. Zblazowanie to choroba.
Oczywiście jeśli "Dirty Dancing", to przecież ścieżka dźwiękowa i "Time of My Life". Niezapomniany oscarowy hit (a na pewno nie dają nam o nim zapomnieć), podobnie nie trzeba chyba nikogo zapoznawać z "Hungry Eyes", "Stay" czy "Be My Baby". A "She's Like the Wind" to piosenka z tego filmu najlepsiejsza i zdania nie zmienię.

Kontynuując, The Living Daylights.
Przedostatni Bond w reżyserii Johna Glena, odpowiedzialnego za późniejszą "Licencję na zabijanie", straszną "Ośmiorniczkę", brawurowo przesadzony "Zabójczy widok", do którego mam trwałą słabość, oraz nijaki romansik z "Tylko dla Twoich oczu".

Jednocześnie pierwszy Bond Timothy'ego Daltona, a lubię go w roli Bonda, chociaż moim faworytem pozostanie na zawsze czarujący Roger Moore i czeka mnie zbiorowy lincz za niechęć do Seana Connery'ego.
Dalton był czymś nowym i całkiem nieźle wykombinowanym, nie bardzo rozumiem dlaczego jego nieco mroczny Bond ze znacznie mniej frywolnym podejściem do życia nie obudził większego entuzjazmu.
Niemniej, "The Living Daylights" to jeden z pierwszych filmów o 007, który wydobywam z pamięci. Teraz trzy sprawy są istotne: rola Daltona, całkiem niezła piosenka A-Ha (chociaż na tle otwierających Bonda piosenek akurat ta szału nie robi) i scena zjeżdżania na wiolonczeli z ośnieżonej góry, pod ostrzałem tych złych. O tak, odstawiony Bond, piękna wiolonczelistka, zjazd na wiolonczeli... Kwintesencja.

Idąc dalej, The Witches of Eastwick.
Jaki to jest cudowny film! Kicz, brawura, zabawa, obsada pierwszej klasy, dziwna fabuła kojarząca się z horrorem klasy C, ale też z czymś fantastycznym, wyobraźnia Updike'a zadziałała.
I oczywiście "Nessun Dorma" Pucciniego. Aria operowa będąca jedną z tych najbardziej znanych, ale jest przyczyna. Mocne wykonania i mocny tekst, "all'alba vincerò! Vincerò! Vincerò!" ("o świcie wygram! Wygram! Wygram!"). Znana melodia, znane wykonania, ale jeśli Pavarotti coś zaśpiewał, nie może być nieznane. Chociaż osobiście bym się kłóciła nad sławnym wykonaniem Pavarottiego, mnie Franco Corelli bardziej pasuje, mimo że brak mu pewnej lekkości.
Ale wracając do filmu. Trzy piękne, opętane niewiasty (Cher, Pfeiffer, Sarandon), ich Diabeł, Nicholson, i jego zastanawiający lokaj, Fidel. Oczywiście, jak mógłby Nicholson nie grać Diabła? Jest równie dobrym Diabłem, jak był Jokerem, Jackiem Torrancem i Jessupem z "Ludzi honoru". Jest straszny, jest groteskowy, jest zabawny, ale niezmiennie przerażający. I pięknie.

Trochę oszukując filmem czwartym, skieruję Was do wpisu na temat Moonstruck w reżyserii Normana Jewisona, też z 1987 roku. Młody, niekarykaturalny Nicolas Cage i świetny drugi plan. Urocza, prosta historia romansu i dopracowanie szczegółów, dopracowanie kolejnych planów, a przy tym wdzięk. Dlaczego tak mało ludzi zna ten film?

Kończąc wywód, Der Himmel über Berlin Wima Wendersa. Film, który znacie w zgwałconej wersji melodramatu z Hollywood jako "Miasto Aniołów".
Film Wendersa nie przypomina Hollywood, jest charakterystycznym kinem europejskim, które nie do końca wygodnie się ogląda. Może się dłuży, może szarżuje poetyckimi monologami, może wymaga koncentracji.
"Niebo nad Berlinem" to piękny film, tylko trudno go bez zniecierpliwienia obejrzeć. Upadłe anioły, nieupadłe anioły, życie powojennego Berlina i akrobatka z cyrku. Mnie zawsze urzekał ten cyrk i owa akrobatka.
A wisienką na torcie może być Peter Falk, którego znacie jako komisarza Columbo, też dostaje swój monolog i idzie mu pięknie. Monolog akrobatki jest cięższy do przełknięcia, jednak trzeba uzbrajać się w cierpliwość.

Dwa smętnie szare anioły z nieba nad Berlinem. Liritio potrafi wymienić wiele powodów, które zniechęcą Was do tego filmu, mnie też zniechęcają. Ale i tak oglądam czasem kolejny raz, jakaś magia nadal w "Niebie nad Berlinem" tkwi.

Mariusz wymyślił sobie, że pięć filmów w moim wieku chce poznać, ma za swoje.
A teraz Liritio chce poznać pięć filmów Judith, Tamaryszka i Marigolden. Życzenie Liritio można zignorować (nieładnie), ewentualnie na temat wieku dowolnie kłamać dla własnej wygody wyboru i wedle uznania (niekoniecznie).

poniedziałek, 14 stycznia 2013

"Trucicielka", Eric - Emmanuel Schmitt

Nie jestem przekonana, a w przypadku autora, który napisał więcej niż jedną bardzo dobrą książkę, takie nieprzekonanie mnie przygnębia. Szczególnie, że nieprzekonana jestem już kolejny raz. "Odette...", o której wspominałam dwa lata temu, była tylko początkiem wyboistej drogi Liritio i Schmitta, "Marzycielka z Ostendy" nie pomogła sprawie, "Ulisses z Bagdadu" był krokiem w dobrą stronę, ale małym krokiem.
Ciężko w przypadku Schmitta napisać, że "Trucicielka" nie ma sensu - sens owszem posiada, nawet głębszy, wspomagana komentarzem autora z ostatnich stron złapałam w końcu wydźwięk każdego z opowiadań i motyw przewodni, który je splata. Ale czym byłaby "Trucicielka" bez tego komentarzowego wspomagania?
Czymś nijakim.

Wszystko jest niby w porządku, cztery opowiadania mają cacy strukturę i fabułę, są w w ten schmittowy sposób nieco przewrotne, ale brak w nich życia. Czyli są po prostu nudne. Znowu nudne. Liritio się smuci i dochodzi do wniosku, że Schmitt jednak lepiej wypada w dłuższej wersji, jego książki też nie są specjalnie emocjonalne, ale opowiadania już w ogóle przypominają oklapłe ryby.

Czyli nie polecam? Ależ skąd, czytajcie sobie, na pewno nie zrobi to Wam krzywdy, Schmitt nawet przynudzając pewien styl i klasę prezentuje. Może "Trucicielka" nie będzie najciekawszym możliwym wypełnieniem czasu, ale jakbyście mieli sięgać po jakieś gorsze "arcydzieła" literatury, to już lepiej nudnego Schmitta przyswoić, on przynajmniej ładnym językiem pisze.

Inną sprawą był ten końcowy komentarz, to było ciekawe. Dla mnie, ale moją (drugą w kolejności) ulubioną książką Schmitta pozostaje "Moje życie z Mozartem", na to weźcie poprawkę. Pierwszą, ukochaną i zaczytaną od początku był i będzie "Pan Ibrahim i kwiaty Koranu" - to zabawne, że pierwsze co autorstwa Schmitta wpadło mi w ręce od razu okazało się dla mnie najlepsze. Oczywiście do tego wniosku doszłam po pewnym czasie, po przeczytaniu wielu jego innych książek. Prawie wszystkich.
Wracając do komentarza, "Trucicielka" jest owinięta ładnym wyjaśnieniem ze świętą Ritą w roli głównej (patronka spraw trudnych, wręcz niemożliwych), ale hm... Nie wiem czy mnie to przekonuje.
Natomiast interesująco się czyta wywody pisarza, który zawsze wydawał mi się nieco przeintelektualizowany (ale akurat mnie to nie razi) o walce ze zwięzłością, istotnością, z rozróżnieniem uproszczenia i prostoty. Komentarz Schmitta jest krótszy i znacznie ciekawszy niż którekolwiek z opowiadań zawartych w "Trucicielce".

Przyznam jednak, że koncepty tych czterech historii, szczególnie pierwszej i czwartej, wydawały się intrygujące. Ale wiecie jak jest, iskry zabrakło i wtedy nie da rady się przejąć i naprawdę zaangażować w lekturę - wtedy kartkujemy, czytamy trzy razy jedną stronę i coraz bardziej myślimy o czym innym.

Jeśli nie czytaliście nic E.E. Schmitta, zacznijcie może od "Pana Ibrahima..." (mimo niebezpieczeństwa, że potem już nic lepszego w prozie Schmitta Was nie spotka), natomiast miejcie w pamięci, że najpierw był on autorem sztuk teatralnych, a dopiero w drugiej kolejności książek.
Czyli dalej możecie zacząć od dajmy na to "Ewangelii według Piłata" albo "Przypadku Adolfa H." - swoją drogą są to chyba dwie najdłuższe książki Schmitta.
I jeszcze "Kiedy byłem dziełem sztuki", to jest pewne dziwo.
A potem już czytajcie jak lubicie - chociaż poprawka jedna, mam wrażenie że spora część świata zachwyciła się "Oskarem i Panią Różą". Liritio nie, ale Liritio ma spaczony gust. Więc jak "Pan Ibrahim i kwiaty Koranu" nie okazał się tym "najlepszym" dla Was, to może po prostu należycie do obozu "Pani Róży..."? A wtedy nie wiem od czego zaczynać i na czym spotkania ze Schmittem kończyć, trudna rada.   
Tak czy inaczej, "Trucicielki" nie polecam ani na początek, ani na finisz, wrzućcie ją gdzieś w środek, gdzie pozostanie mało znacząca.

sobota, 28 kwietnia 2012

Na rozbieg, na raz, dwa, trzy.

Zapominam jak się nazywałam wczoraj, a jak nazywam się dzisiaj. Ale teraz basta! Że karuzela się kręci, nie znaczy, że nie znajdzie się ponownie miejsce na jeszcze jednego konika i balonik, i cukrową watę. Jak karuzela to karuzela, o bloga należy dbać, szczególnie, że obietnice są pamiętane i powinnam się poczuć. Poza tym, nie da się ukryć, tęsknię za klepaniem w klawisze i zalewaniem Was tym, co akurat dzisiaj do głowy wpadło. A przecież wpada. I wypada, łapać należy.

Czyli na raz: "Kobiety", Charles Bukowski.
Wymarzone życie każdego rockmana czy smutna konstatacja alkoholika na koniec dnia? Jedno i drugie po trochu, taką bajkę dla ubogich serwuje nam Bukowski, pisząc opowieść Chinaskiego, narratora i bohatera.
Chinaski: pisarz z opóźnionym zapłonem (tę charakterystykę można interpretować wielorako), samotniczy, obojętny, w wiecznym oczekiwaniu na kolejną kolejkę i kolejną kobietę.
Bukowski uniknął tworzenia taniej pornografii przez swoją szczerość. Obezwładniającą miejscami. Trzyma się gruntu, zachodów słońca tam nie znajdziecie. Zostają odkryte uda, nadpsute zęby i wymioty przez drzwi samochodu. Ale Bukowskiemu nie można odmówić czaru, który tworzy jego dystans do siebie, cięty humor i całkowity brak owijania w bawełnę. Jakie jest życie Chinaskiego, każdy widzi, siebie samego człowiek nie przeskoczy.
I może chciałoby się czytać "Kobiety" z niesmakiem (na to wiele lat za późno), a może z wypiekami na twarzy, ale mnie nie udało się ani tak, ani tak.
Chwile ziewania nad kolejnym dniem (pobudka w południe, alkohol, jakaś kobieta, alkohol... czasem ktoś wybija szyby w oknach, czasem ktoś krzyczy) przeplatały się z okazyjnym ożywieniem. Kiedy? Proza Bukowskiego to podstarzałego dziwkarza życie codzienne, ale raz na kilka stron trafiają się teksty, które wyekstrahowane można równie dobrze znaleźć w wyszukiwarce pod hasłem "Bukowski, cytaty".
I dlatego też uważam, że Bukowskiego to albo w większej masie, albo wcale. Po jednej książce (jak "Kobiety") tonie się w rutynowych opisach nie pozostawiających nic dla wyobraźni. Wśród tego nadmiaru prozy łatwo może umknąć fakt, że Bukowski czasem napisał również coś wartego zapamiętania.
A "Kobiety" same w sobie? Nie sposób się zgorszyć. Może to taki "Żywot człowieka poczciwego", wersja dla współczesnych? Dla ożywienia, dla oderwania, dla każdego według aktualnej potrzeby.
I wreszcie cytat mój ulubiony, jak szaleć to tylko cytatem, chociaż większości zapewne jest znany:
"Na tym polega kłopot z piciem, pomyślałem, nalewając sobie drinka. Gdy wydarzy się coś złego, pijesz, żeby zapomnieć. Kiedy zdarzy się coś dobrego, pijesz, żeby to uczcić. A jeśli nie wydarzy się nic szczególnego, pijesz po to, żeby coś się działo."
Charles Bukowski, "Kobiety", Wyd. Noir Sur Blanc, 2004r., str. 252.

Na dwa: "Nietykalni", reż. Olivier Nakache, Eric Toledano.
 Z tego, co rozumiem, Francja (i nie tylko) na punkcie "Nietykalnych" oszalała. Do tego entuzjazmu, zachwytów i nagród mogę ze swojej strony dodać stwierdzenie, że na pewno w aktualnym repertuarze kin jest to film, na który naprawdę warto się wybrać. Dla higieny umysłu zalewanego tandetą, agresją i głupotą, dla odświeżenia po ciężkim dniu/tygodniu/życiu.
Philippe - sparaliżowany od szyi w dół milioner - przede wszystkim nie chce litości, obłudy, traktowania go jak dziecka ze szkła. I na pewno Driss (rewelacyjny Omar Sy) - przyjęty na pielęgniarza chłopak po niedawnej odsiadce - tej litości dla niego nie ma, a panowie rzeczywiście świetnie się dogadują w codziennej rutynie i odskokach.  
Co jest w "Nietykalnych" piękne? Traktowanie kalectwa (paraliżu) jako po prostu kolejnej cechy człowieka. Chociaż tutaj "Nietykalni" obciążeni są przekłamaniem, a nam towarzyszy nam oczywiste pytanie: jak by to wyglądało bez tych wszystkich pieniędzy? Pozostawmy je bez odpowiedzi, "Nietykalni" to bardzo lekki film, niewiele w nim przygnębiającej prozy życia.
Jeszcze urocza bezpretensjonalność. Nie do pobicia żadnym wysilonym morałem, których pełno we francuskiej kinematografii. "Nietykalni" to radość życia na ekranie, radość fantastycznie zagrana, która przenosi się na widza momentalnie. Wybuchy śmiechu na sali zaczęły się już w pierwszej scenie i skończyły po napisach, a "Nietykalni" to świetnie napisana komedia, która łatwo przywraca odrobinę optymizmu i sympatii do świata.
Te wszystkie zalety nie zmieniają jednak faktu, że "Nietykalni" to mgiełka, złudzenie, które długo można pamiętać, ale nastrój podczas seansu przyswojony, w następnych dniach pozostawia po sobie zbyt delikatny, wątły ślad. W dniu codziennym powrócić do bańki "Nietykalnych" nie da rady.
Ale dwie godziny prostej radości z dwoma panami w Paryżu, to chyba niemało? To warto obejrzeć.

I na trzy: garść rozważań o kinie prawie dobrym i prawie głębokim. 
Poza niewątpliwie dopracowanymi do perfekcji "Nietykalnymi", wymienić można wiele innych filmów z kategorii, w której "Nietykalni" są klejnotem w koronie, pewnym ideałem niedoścignionym przez wielu.
Jest ich mrowie a mrowie, o "życiu, śmierci i tych sprawach", podawane w sosie "prawimy mądrze".
A w zasadzie o czym? Po co?
Chociażby "The Beginners", film dobry, miejscami pomysłowy, nadal bez większej treści. Fakt, Christopher Plummer mnie rozbroił, piesek również, ale to był wątek poboczny. Na pierwszy plan wysuwała się znajomość pewnej dwójki nawykłej do odpychania ludzi i odpuszczania uczuć.Sentymentalne, naiwne? Też. Miejscami rzeczywiście dostrzegałam przebłyski krzyku "to ma przesłanie!". Ale w ostatecznym rozrachunku nie miało.

Inna bajka: obejrzana niedawno, w sumie z głupich powodów, "Daydream Nation", nastolatka w nowym mieście, romans z nauczycielem, romans z kolegą, w tle wątek kryminalny, niepotrzebny...
Oglądam te filmy, tak jak do niedawna oglądałam komedie romantyczne, zaczynają się, kończą, a potem niewiele z tego mam.

Niedoścignionym wzorem filmu, którego nie przeskoczą nawet "Nietykalni", jest "Mała Miss Sunshine". Do dziś pamiętam, chociaż oglądałam lata temu, historię dziewczynki opętanej pragnieniem wygranej w dziecięcym konkursie piękności. Konkursie oddalonym spory kawał drogi, co zmusiło całą rodzinę do wpakowania się w żółciutkiego żuczka i długą wycieczkę w znane/nieznane.
Powiecie mi, że "Mała Miss Sunshine" miała wiele treści i była zdecydowanie bardziej skoncentrowana tematycznie, niż miałki twór o nastoletnich roztkliwieniach i wypadkach, jakim jest "Daydream Nation". Zgodzę się, ale nie zmieni to faktu, że w "Małej Miss" konkretnego celu nie było. Zupa egzystencji zwyczajnej, ja to uwielbiam, to nie krytyka. ("Małą Miss Sunshine" musicie obejrzeć, jeżeli jeszcze nie znacie, to jest zalecenie odgórne i nie ma wyjątków).

Nie macie jednak wrażenia, że od czasów "Małej Miss Sunshine" (2006r.) zalewają nas filmy prawie sensowne, prawie celowe... Tylko prawie.
W praktyce jednak miałkie i skrywające próżnię pod płaszczykiem intelektualnych rozważań zaprezentowanych w towarzystwie alternatywności wszelakiej i niezłego aktorstwa? 
Mogę sypnąć tytułami: "Sunshine Cleaning", "Purple Violets", "The Last Night", "Fireflies in the Garden", "50/50"... Do jednego worka wrzuciłam zupełnie różne w ciężarze i klimacie filmy, wiem. W moim przekonaniu łączy je jednak sporo: to nieznośne i nagminne silenie się na skromność i intelektualizm, na bezpretensjonalność, która udawana zgrzyta najgorzej. A to wszystko jest puste.
I chociaż nie odmówię tym filmom walorów rozrywkowych - idealne na zabicie czasu w wolne popołudnia, kiedy nie chcecie być widziani w towarzystwie Kate Hudson czy Jennifer Aniston - ale ich twórcy idą na łatwiznę, tworzą nieprawdę.

A skoro znam dowody niebanalnego pomysłu i zręczności wykonania, jak "Nietyklani", "Little Miss Sunshine", "Karmel", czy wychwalane przeze mnie w zeszłym roku "Mine Vaganti", dlaczego jest ich tak mało?

I pytanie najważniejsze, czy to ja marudzę na wyrost w zdaniach powyżej, czy świat naprawdę został opanowany przez mądrość głupią? Pisząc ten tekst szukałam intelektualnych dialogów w zakamarkach pamięci i wniosek jest jeden: należy powrócić do początku. Znaczy włączam "Pulp Fiction".

piątek, 22 lipca 2011

Kręcąc się wkoło - obrazki robione w biegu.



Wróciłam z białego miasta świateł, w którym fruwające po ulicach papierki, papierosy i miejscami urocze, a miejscami ziejące tandetą kawiarnie, są nieodłącznym fragmentem panoramy. Nie byle jakiej panoramy, możliwej do obejrzenia z najsłynniejszej wieży świata.
Paryż, oczywiście.

Miasto równie piękne w całkowicie nienudny sposób w części starej, co brzydkie jak każde inne blokowisko w części nowej. Miasto, które mnie cieszy lepiej ubranymi ludźmi, bezstresowo palącymi na ulicach, cieszy zielenią, cieszy uczuciem niefrasobliwości. A z drugiej strony męczy swoją upartą francuskością.


Ale tak naprawdę Paryż znam bardzo słabo, dwie krótkie wizyty w przeciągu wielu lat, to nie jest dobra baza do "znania" miasta. Raczej do uzyskania pierwszego wrażenia.
Ponad siedem lat temu zakochałam się w mostach, w łuku triumfalnym i w sztucznie romantycznych kawiarenkach na skraju turystycznego deptaka.
W tym roku uznałam Pola Elizejskie za wybitnie irytujące, okolice katedry Notre Dame za bezosobowe, chociaż nadal bardzo malownicze, a serce oddałam osiemnastej dzielnicy Montmartre.


Górka, z której, na stopniach słynnej bazyliki Sacre-Coeur, nieźle oglądało się w dzikim tłumie fajerwerki z 14stego lipca. Młody chłopak zarabiający na gromadzących się tam codziennie turystach. Co z tego, że brzmi to tandetnie, kiedy śpiewał naprawdę dobrze.
Wszechobecne stragany z owocami, cmentarz z grobem Stendhala, który obeszliśmy dokładnie wkoło w poszukiwaniu wejścia. I ulice dalsze od hoteli, zatłoczone ludźmi o każdym kolorze skóry i wszystkim, co tylko.
Ta trochę mniej turystyczna Montmartre bardzo przypominała mi warszawską Pragę. Nic nie poradzę, tydzień w osiemnastej dzielnicy Paryża, a ja już w zapomnieniu oglądałam się za kościołem św. Floriana i ZOO.


Cóż więc teraz wywołuje uśmiech w związku z Paryżem?
Zadziwiający skład wszystkiego, który mijałam codziennie i pod koniec pobytu naprawdę miałam ochotę kupić dzbanek pełen plastikowych żołnierzyków albo bardzo zaśniedziałą papierośnicę.
Pan karmiący łabędzie z okna łódki.
Różnorodność kolorów, ubiorów, twarzy... Jakakolwiek różnorodność, o którą w Warszawie trochę trudno.
Plac Vendome - wszystkie filmy z Audrey Hepburn nabrały koloru.
Ogród Luksemburski, zabawnie przywodził mi na myśl Kasyno Monte Carlo, ale nie zmienia to faktu, że spędziłabym tam pół życia, wygrzewając się na słońcu niczym jaszczurka.
Pan z piekarni, który śmiał się z każdego mojego słowa.
Dziwna knajpa, której właściciele przywodzili na myśl rodzinę Soprano i traktowali mnie jak okaz dziwacznej ważki, kiedy niezmiennie prosiłam rano o herbatę.


Znane prawo zadziałało ponownie, jak bym się nie starała, prawdziwy odpoczynek znajduję tylko w oderwaniu od wszystkiego. Dopiero po niedawnym powrocie z tego miasta, w którym nic nie przypominało mi o codzienności, poczułam, że w końcu wróciłam do żywych z tej okropnie zamulającej krainy zmęczenia wypełnionej pulpą płytkich książek i powtórek seriali.

Chociaż wakacje to faktycznie sezon ogórkowy, w kinach nędza, książki filozoficzne jakoś same na kolana nie wskakują... Ale jest to dobry moment na rozmowy o tym, co Liritio lubi najbardziej, do czego wraca, a do czego nie. Na razie wróciłam do Paryża, szkoda, że tak bardzo turystycznie.











poniedziałek, 7 lutego 2011

"Turysta", reż. Florian Henckel von Donnersmarck

Nadrabiam zaległości i Turysta" leci na pierwszy ogień. Wrażenia po filmie już przebrzmiały, ale zarys tego, co chciałam powiedzieć wtedy, jeszcze pozostał.

Nie będę zaprzeczała (chociaż chętnie bym to zrobiła), że "Turysta" jest filmem średnim. Ani porywającej akcji w nim nie uświadczycie, ani porażającej gry aktorskiej (chociaż obsada jest bardzo dobra, jednak "Turysta" nie był najwyraźniej produkcją, w której podsycano by ducha aktorskiej brawury, zadowolono się wypracowaną przez lata biegłością aktorów), wisi też nad nim cień pierwowzoru "Anthony Zimmer", o którym wspomnę za chwilę.

Zdawałoby się więc, że jedynymi atutami "Turysty" są właśnie nazwiska obsady, bardzo estetyczna i miła oku oprawa scenariusza - przepiękne zdjęcia Wenecji, po prostu bajka. I możliwe, że tak jest, ale niekoniecznie dyskwalifikuje to film.
Moim skromnym zdaniem "Turysta" po prostu pasowałby znacznie bardziej do kina "złotych lat" Hollywood, kiedy aktorów było chyba mniej, a krzyczące z plakatu "Cary Grant i Ingrid Bergman" przyciągało jak magnes. Albo "Fred Astaire i Audrey Hepburn" - a czy "Funny Face" to rzeczywiście rewelacja? Nie bardzo. Po prostu piękna Audrey w pięknej sukni i wdzięczny Astaire kręcący się wkoło.

I w "Turyście" mamy właśnie taki "wielki" duet naszych czasów. Tandem Jolie i Depp plącze się po ekranie, olśniewa aparycją, gra w połowie samych siebie - a tłem dla nich jest akcja wzięta z filmu kilka lat starszego "Anthony Zimmer". Równie przewidywalna i miejscami niedorzeczna, co w oryginale.
Chociaż możliwe, że "Turysta" oferuje znacznie mniejsze napięcie i znacznie więcej hollywoodzkich pocałunków, wolę wersję amerykańską, przynajmniej oglądając "Turystę" nie czułam, że powinnam zachwycić się urodą Jolie - wersji amerykańskiej brak francuskiej subtelności, że Jolie miała być piękna zostało wywalone na środek bez zbędnego skrępowania. A tym samym przestało być irytujące. Niby zwykle takie zagrywki o delikatności młota kowalskiego mnie zniesmaczają, ale w "Turyście" jakimś cudem te obezwładniające widoki, obsada prawie że skrząca się złotem, tępa przewidywalność akcji, to wszystko zachowało jakimś cudem klasę i wdzięk. Jakby twórcy mrugali do nas z rozbawieniem, pytając "jest piękno? jest śmiech? jest wielka miłość i wielka tajemnica? to czego się czepiacie?"

"Turysta" jest filmem, w którym w biały dzień Johnny Depp, w białym smokingu zapala papierosa przed Pałacem Dożów, a w tle wzlatują gołębie. I jak tu nie uznać, że "Turysta" to po prostu sama klasyka? :)

Dobrze, "Anthony Zimmer". Nikt mi nie wmówi, że był lepszy. Miał inny, spokojniejszy klimat, znacznie bardziej tajemniczy, zahaczający o thriller. Tylko żeby film tak przerażająco poważny jak francuski pierwowzór "Turysty" zdawał egzamin, musi być naprawdę dobry. Inaczej jest nudny i męczący w tej nieznośnej powadze. Jakby przez cały film starano się udowodnić, że scenariusz ma sens, a Francuzi robią solidne kino.
A przecież, kiedy obedrze się "Anthony'ego Zimmera" z tej nieszczęsnej powagi, kiedy zabierze się "Turyście" całą tę przepyszną otoczkę pięknego rozmachu i sławy, zostanie dokładnie to samo - historia w stylu "zabili go i uciekł", która naprawdę ma mało sensu.
A mając do wyboru śmiertelną powagę Sophie Marceau i przesadzoną świetność "Turysty", wybieram to drugie.

poniedziałek, 1 listopada 2010

"Gainsbourg (Vie héroïque)", reż. Joann Sfar.

Któż go nie zna? No dobrze, możliwe, że ja niespecjalnie. Chociaż "Je t'aime... moi non plus" oczywiście kojarzę. Podobnie jak "Dieu est un fumeur de havanes" czy "La javanaise".
Większych wrażeń na temat Gainsbourga było brak, może Rogera Vadima mi przypominał, może francuską wersję Leonarda Cohena. Film Sfara natomiast pokochałam od pierwszych scen, chociaż obraz jego bohatera trochę mi się wymienił. Na gorszy, co nie znaczy mniej interesujący.
Jak by go podsumować? Wino w postaci papierosów, kobiety i śpiew, oraz niesamowity głos Douga Jones'a w roli Gęby.
To może po kolei.

Papierosy i Gęba. Francuzi, muzycy, bogaci i biedni na salonach - oczywiście nikotyna w każdej scenie. I ten piękny dym... Rozumiem, papierosy śmierdzą - tak, trochę zabijam teraz romantyzm chwili - ale co z tego. Wąski dym z papierosa to wdzięczna sprawa, a nie pamiętam innego filmu, po którym aż tak bardzo chciało by się zapalić i tak elegancki dym wypuszczać w noc. Piszę jedynie o dymie, a mam na myśli całą wizualną część "Gainsbourga", która podpierała pełną abstrakcji i fantazji wariację Sfara na temat biografii. Nie nakręcił filmu przedstawiającego życie klatka po klatce - świat Gainsbourga był zlepkiem rzeczywistości i wyobraźni, Gainsbourga i jego Gęby.

Właśnie, Gęba. Doktor Faustus w wersji współczesnej albo życie francuskiego Żyda, który z pomocą swojej Gęby zmieniał się w iluzjonistę. Gęba jako wyobrażony przyjaciel małego Luciena/Serge'a, samotnego chłopca w czasie wojny, przypominała pociesznego ziemniaka. Aż pewnego dnia wybuchła, a w jej miejscu pojawił się doktor Strachulec (Strachus? Nie pamiętam dokładnie) z długimi palcami pianisty, którego wszyscy kochali mimo strasznego charakteru, ponieważ był elegancki. Tak o Strachulcu opowiadał mały Gainsbourg - a potem ze Strachulcem szedł przez życie. Gęba była głosem ciemniejszej strony jego charakteru i ostatecznie we dwoje zostali - Gainsbourg i Gęba forever.

Kobiety. Szalony facet z wizją, nieszczęśliwy artysta w męce tworzenia, bogaty piosenkarz, którego charyzma przesłaniała oczywistą brzydotę - do takich mężczyzn kobiety lgną jak ćmy do ognia.

A jaka galeria nazwisk, Greco, Bardot, Birkin to sam czubek góry usypanej z przeróżnych pań. Sfar zajął się głównie Jane Birkin pokazując ją jako jedyną "prawdziwą" miłość wśród kobiet Serge'a. Poza Jane, Gainsbourg kochał również rodziców i psa. A na koniec także córki.
Letita Casta jako Bardot wyglądała jak powinna, ale zabrakło jej jakiejś tony wdzięku. Anna Mouglalis w roli Juliette Greco była fantastyczna, aczkolwiek epizodyczna (w pięć minut zdołała mnie uwieść i porzucić, brawa dla niej). Najwyraźniej pani Mouglalis dobrze wypada w rolach silnych charakterów, jej Coco Chanel była równie intrygująca.
I Lucy Gordon, tak prawdziwa w roli Jane, jakby zdarła skórę z mojego wyobrażenia na jej temat i nosiła we wszystkich scenach. We dwójkę z Erikiem Elmosnino nie grali Gainsbourga i Birkin, oni byli tą sławną parą.

Wreszcie najważniejsze i najtrudniejsze, śpiew. Myśląc o sławie Gainsbourga, kto by przypuścił, że w młodości pragnął malować? Całym sobą, niespełnionym marzeniem artysty. W filmie Sfara obrazy pochłania ogień wzniecony przez szał Gęby, a z popiołów ocalała gitara. Gitara, na której Lucien nie potrafił improwizować.

Czytałam, że "Gainsbourg" pierwotnie miał być musicalem - dobrze, że tak się nie stało, że z cyrku wyobraźni przełamanego z dramatyzmem sławy nie zrobili operetki w papierowych dekoracjach.
Śpiewają jednak dużo, ale te piosenki nie trzymają konwencji opowiadania fragmentów scenariusza. Raczej są środkiem wyrazu atmosfery, a czasem po prostu są - jakby nie patrzeć Serge Gainsbourg był przede wszystkim muzykiem, a dopiero potem alkoholikiem, popielniczką i kobieciarzem.
Co zabawne, o ile muzyka Gainsbourga nigdy mnie zbytnio nie porwała, jej wersja stworzona dla potrzeb filmu w wykonaniu chociażby Elmosnino wpadła mi w ucho i nie chce wypaść. Króciutka wersja "La javanaise" w duecie z Mouglalis w moim odczuciu przebija oryginał, chociaż zapewne zostałabym za to umiarkowanie zlinczowana w gronie fanów.
A czarująca i figlarna wariacja "Je bois Intoxicated Man" w duecie Elmosnino plus Philippe Katerine jako Boris Vian skradła mi serce - teraz mam ochotę śpiewać "piję systematycznie" i przytupywać do dźwięków trąbki.



"Gainsbourg" zakończył się stwierdzeniem Sfara, że nie starał się pokazać rzeczywistości, ale swojego bohatera, którego kochał od dziecka przez szklany ekran. I fantazyjny "Gainsbourg" jako ilustracja wyobrażeń reżysera jest filmem znakomitym i (jedyne "ale") zabójczo długim.

sobota, 29 maja 2010

"Coco Chanel & Igor Strawiński", reż Jan Kounen, scen. Chris Greenhalgh.

Nie rozumiem, jak to się stało. Jeden z moich ulubionych aktorów, ba, jeden z lepszych aktorów europejskich, powiedziałabym, Mads Mikkelsen w roli głównej. Do tego świetna aktorka, Anna Mouglalis - nigdy wcześniej o niej nie słyszałam - idealna w roli Coco, po tym śmiesznym nieporozumieniu w wersji Audrey Tautou, miłe zaskoczenie. Niezła historia na podstawie książki Chrisa Greenhalgha, scenariusz napisany przez samego autora.
I gdzie są fajerwerki?! Niby wszystko gra i buczy, ale jednak fajerwerków brak. Chociaż jest to absolutnie godny polecenia, interesujący film, jednocześnie nie mogę się oprzeć wrażeniu, że ukręcono łepek majstersztykowi. Tej tyciej odrobiny magii zabrakło, która sprawia, że niektóre filmy ogląda się z czystą fascynacją.

Ale żeby więcej nie narzekać na film, który zły nie jest, nawet więcej niż dobry, przejdźmy do konkretów.
O kreacjach aktorów mało, bo też co mogę jeszcze dodać do talentu Mikkelsena. Pani Mouglalis spisała się na medal - jej Coco Chanel była kobietą równie intrygującą, co w jakiś sposób nieprzyjemną i właśnie takie wrażenie zawsze odnosiłam z biografii Chanel. Na pewno silna charakterem, jak w filmie wyszło, silniejsza od Strawińskiego, zdecydowana na karierę i pracę, trochę jakby nieszczęśliwa i mało emocjonalna. Odrobinkę złośliwa, minimalnie przewrotna. Idealna.

Szczegóły pracy Coco, pokazanie jej sklepu jak i żmudnego procesu tworzenia słynnego Chanel No. 5 było równie ciekawe, co przedstawienie chociaż zarysów męki twórczej Strawińskiego. Rozumiem, że głównym celem tego filmu nie było wchodzenie w zawiłości komponowania muzyki czy perfum, ale nawet te namiastki ich pracy budowały interesującą atmosferę. Mnie w ogóle zawsze się podoba oglądanie cudzej pracy, ciekawią mnie drobnostki, szczegóły codziennego dnia. Co się dzieje za kurtyną ogromnych sukcesów Chanel i Strawińskiego - w filmie tego nie zabrakło.

Co do głównego wątku, rzekomego romansu Coco i Igora, tutaj mam więcej zarzutów. Przede wszystkim chemii zabrakło, nawet jednego drgnienia powietrza nie ma w scenach, które miały przedstawiać narastające napięcie między bohaterami. Zadziwiające, chociażby ze względu na piękno tak Mouglalis, jak i Mikkelsena, który nie zauważyłam, żeby kiedykolwiek zagrał wielkie namiętności nieprzekonywająco. Ale jednak, ani jednej emocji nie widać, poza zagranymi dialogami. Poza tym, niby film jest długi, niby głównie o tym romansie, a tak naprawdę został potraktowany bardzo po łebkach. Temat kobiety, która zwabiła do swojego domu słynnego kompozytora z rodziną i za plecami jego żony, z jego dziećmi za drzwiami, uwodzi go bez mrugnięcia okiem - zdecydowanie szerokie pole do popisu dla jakichkolwiek emocji. Szczególnie, że ten romans nie rozwijał się bajkowo, raczej nieładnie, a przecież Francuzi uwielbiają pokazywać w kinie nieładny seks. Najwyraźniej coś nie wyszło i chociaż oczywiście nie było źle, ale jak napisałam na początku, fajerwerków zabrakło.

Ogromny atut filmu - stroje i charakteryzacja, wnętrza, wszystko piękne, wpisujące się w cudowne do przenoszenia na ekran lata 20ste. Film umiejscawia akcję w momencie, kiedy Chanel odniosła już sukces, jest kobietą bardzo oryginalną i oczywiście stylową i pomijając fakt, że mnie moda Chanel nie do końca przypada do gustu, Coco Chanel w wersji Mouglalis jest ucharakteryzowana i ubrana perfekcyjnie do roli.

Jeszcze zdjęcia - z jednej strony dobre, statyczne obrazki pasujące zarówno do dość powolnej akcji, co do ukazywania właśnie pracy tytułowej dwójki. Ale z drugiej po pewnym czasie zaczęły mnie nużyć te zdjęcia, które jeszcze bardziej odbierały filmowi dynamiki i emocji.

Nie wiem więc, jak mam się ostatecznie odnieść do "Coco Chanel i Igora Strawińskiego" - z umiarkowanym zachwytem, skoro jednak Mikkelsen to klasa sama w sobie, do tego Coco, która uratowała moją małą depresję na tle Tautou, a film jest plastycznie ładny i temat na pewno ciekawy. Czy jednak z lekkim zawodem, że zmarnowano materiał na rewelację, że trochę napięcia zabrakło, że niespójny miejscami a końcówka jakby nagle im się budżet skończył i musieli szybko szybko, bo producent czeka.

niedziela, 16 maja 2010

Dzisiaj bez koloru.

Czarno białe kino ma zupełnie inną atmosferę, niż kolorowe, to tzw. "stare kino", którego magii nie zaprzeczam nawet ja, chociaż mnie często nudzi. Ale również współcześnie producenci inwestują w produkcje bez koloru, a czarno biała sceneria stała się kolejnym elementem zmieniającym wydźwięk filmu. Stylizacja, która czasem robiona jest na wyrost, również czasem przynosi genialne efekty. Wystarczy wspomnieć "Dr Starngelove" czy znacznie świeższe "Sin City", albo nawet jeden z ostatnio głośnych polskich filmów, "Rewers".

Jednak nie będzie ogólnikowo, ja w swoim małym rozumku wybrałam trzy filmy z kilku różnych worków, które jakimś luźnym ciągiem skojarzeń przypomniały mi się niedawno podczas żmudnej czynności wałkowania ciasta. Wolę nie wnikać jak i dlaczego błądzą skojarzenia mojego umysłu, ale bywają ciekawe.

W każdym razie, "Clerks", film z 1994 r., inteligentna komedia "gadana" z bezbłędnymi dialogami, jednocześnie narodziny Jaya i Cichego Boba. Wydaje mi się, że ta niskobudżetowa produkcja, debiut reżyserski Cichego Boba - Kevina Smitha, jest raczej niedoceniana i obecnie mało znana. A szkoda, bo chociaż "Clerks" może na pierwszy rzut oka wydawać się głupawym tworem nastawionym na śmieszenie/gorszenie widza scenami seksu z trupem w toalecie, tak naprawdę ten film ma owo urocze, niezidentyfikowane "coś". Dante i Randal, dwaj całkowicie przeciętni faceci, gadają (głównie o seksie i "Gwiezdnych wojnach"), mimochodem użerając się z klientami, i to gadają całkiem do rzeczy, chociaż miejscami są faktycznie niesmaczni. Z jednej strony żarty i śmiechy chichy, z drugiej wieczny problem niezrozumienia siebie i innych oraz ironia życia. Ale "Clerks" to bardzo pozytywny film, chociaż pokazuje słodko-gorzką rzeczywistość, w jakiś pokrętny sposób poprawia samopoczucie. Kto by pomyślał, że mecz hokeja na dachu sklepu mnie zainteresuje?

Z zupełnie innej bajki, "Angel-a" Luca Bessona (ostrzegałam, że będzie zróżnicowanie). Ogólnie dla tego reżysera mam mnóstwo sympatii za dwa znakomite dzieła, jakimi są "Piąty element" i "Leon Zawodowiec". Padają komentarze, że Besson się wypalił, że zamieszało mu się w głowie, że to, że tamto... Nie wiem, możliwe, ale za swoją wczesną twórczość zasługuje na uznanie i wyrozumiałość jak mało kto. W każdym razie, wracając do "Angel-i", kolejny skromny film, który umilił mi czas. Andre ma długi u paryskiej mafii, to niedobrze. Andre chce skoczyć z mostu, jeszcze gorzej. Andre ratuje od samobójczej śmierci ogromną nieznajomą, i wszystko zaczyna wyglądać lepiej. Słaby i zakompleksiony Andre (naprawdę rewelacyjny, jak zawsze zresztą, Jamel Debbouze) stara się naprawić, co popsuł, z piękną i silną kobietą-aniołem u boku. Chociaż to może pachnąć tandetną opowiastką o miłości do samego siebie i świata, jakoś wielkie i banalne przesłanie tego filmu wcale nie zapadło mi najbardziej w pamięć (a nie zaprzeczam, że "Angel-a" miejscami jest równie piękna, co banalna). Można by narzekać, że Besson mistrzem dialogów nie jest (ale "Piąty element" zaprzecza temu oskarżeniu), a wszystkie zalety "Angel-i" przypisać świetnym, czarno białym zdjęciom i talentowi aktorów, ale chyba jednak trochę zasług Bessona w tym filmie również jest. Stworzył dobry klimat do historii o swoistym odrodzeniu zakompleksionego chłopczyka i miłości oryginalnego anioła, także co by nie mówić, "Angel-a" mu się udała.

Trzeci i ostatni film, "Good Night and Good Luck", mój osobisty faworyt dzisiejszego zestawienia bez kolorów. Film-perełka, w którym zgromadzenie talentu i profesjonalizmu na jednym metrze kwadratowym przyprawia o zawrót głowy i fikanie koziołków z radości. Tak właśnie. David Strathairn, George Clooney, Patricia Clarkson, Robert Downey Jr., Frank Langella... A jeszcze nie jestem nawet w połowie wartych uwagi nazwisk, które wiążą się z tą produkcją, chociaż oczywiście zaczęłam od najsławniejszych. Ale nazwiska to nie wszystko, fakt. Akcja filmu oparta jest na historii medialnej wojny między Edwardem Murrowem, dziennikarzem CBS, a senatorem McCarthym, znanym ze swojej obsesyjnej kampanii przeciwko komunistycznym szpiegom w Ameryce. Oczywiście, że film jest w miarę układny, Murrow to ten dobry John Wayne telewizji, senator to ten zły i brzydki, co z tego, że prawda leżała jak zawsze po środku. Ale kiedy tylko po części oglądamy "Good Night and Good Luck" jako dokumentalny zapis tamtych wydarzeń, film transformuje się w wielowarstwowy obraz, który wcale nie przedstawia czarno-białego świata, ale szarą rzeczywistość w bardzo pięknych zdjęciach Elswita. W mojej interpretacji "Good Night and Good Luck" porusza głównie temat opiniotwórczej siły telewizji i wartości dziennikarstwa jako takiego, ale różnych wątków jest tam więcej, politycznych i społecznych.
Ciekawą atmosferę w filmie tworzy ustawienie akcji głównie w zatłoczonych pomieszczeniach stacji CBS, ciągły szum, papierosowy smog, napięcie i tykające zegary są kontrastem dla w sumie powolnej fabuły - mnie się nie nudziło, ale jestem w stanie zrozumieć, że kogoś ten film może miejscami znużyć. Co absolutnie nie zmienia faktu, że świetne trio Clooney-Heslov-Elswitt stworzyło film na wysokim poziomie, nie po raz pierwszy i nie po raz ostatni.

wtorek, 30 marca 2010

"Niebezpieczne związki", reż. Stephen Frears.

Nie napiszę, jakie były słowa, które przychodziły mi na myśl po odkryciu, że mój cudowny i ukochany laptop zamknął się w sobie i ma mnie gdzieś. Chwilę (ha, ha, tydzień) zajęło mi przywołanie go do porządku, a że w międzyczasie nie osiwiałam, to jedynie cud (albo całkiem niezła kondycja włosów). Już nie wspominam o jakiejś muzyce, czy innych bzdurach, ale moja praca! Tak, momentami miałam ochotę walić głową w ścianę. Na szczęście miły pan z serwisu tylko raz wspomniał o wymianie dysku - zapewne mój wyraz twarzy przekonał go, że jeśli chce nadal żyć w zdrowiu, powinien naprawić to tak, żeby wszystkie dane ocalały. I proszę, oto mam kochanie moje z powrotem, nic nie straciłam, a instalowanie wszystkiego od początku było naprawdę świetną zabawą...

To teraz do rzeczy: John Malkovich i dlaczego go kochamy - tak, Wy też go kochacie, nawet jeśli jeszcze nie zdajecie sobie z tego sprawy.

Jestem wdzięczna Inez, że jakiś czas temu obudziła we mnie ochotę na zobaczenie "Niebezpiecznych związków". Szkoda by było nigdy go nie zobaczyć.
Nie przypominam sobie, żebym kiedykolwiek widziała ładniejsze napisy wejściowe. To było piękne, ledwo włączyłam film, sekunda i bach! Zakochałam się. A dalej było tylko gorzej (dla mojego zakochania znaczy), jako że ten film nie ma wad. Żadnych.
Co prawda przeniesienie książki Choderlosa de Laclos na ekran nie wydaje się koszmarnie trudnym zadaniem, zważywszy na pewną obrazowość tematu - piękni ludzie, piękne stroje, la belle epoque co prawda była później, ale to określenie do filmu pasuje jak ta lala. Niemniej jednak chylę czoło przed panem Frearsem za tak cudne dokonanie, jak "Niebezpieczne związki". Oczywiście, że zaślinić się można już na widok ładnej kiecy z XVIII wieku i pałacowych wnętrz, ale niebanalne ujęcia i naprawdę ogromna szczegółowość (chociażby we wspomnianej już przeze mnie wejściówce), robią wrażenie.

Glenn Close w roli markizy de Merteuil jest idealna, właściwie prawie cała obsada jest perfekcyjnie dobrana, ale o Glenn Close chciałam napisać więcej. Już pomijam oczywistości, że to rewelacyjna aktorka, sięgniemy głębiej w moje różne na jej temat odczucia. Właściwie nie mogę wymienić innej kobiety, która aż tak by mnie przerażała. Niektórzy cierpną ze strachu pod zimnym spojrzeniem Meryl Streep, a ja kiedy widzę ten paskudny uśmiech Glenn Close. Z jednej strony piękna kobieta, z drugiej, nie da się ukryć, czarownica. Chociażby w "Żonach ze Stepford" była doskonale przerażająca. A kiedy ona się śmieje, ja mam ochotę ukryć się pod łóżkiem. Ekhm, no tak, to właśnie to, co ja myślę o Glenn Close. I tak, oczywiście, że jest to jedna z moich ulubionych aktorek, zaraz obok Lauren Bacall, Cate Blanchett i Catherine Zety-Jones. (ale ją kocham głównie za szyję, chciałabym mieć taką szyję)

A teraz jedno westchnięcie do Malkovicha i pukając się w czółko pytam, gdzie ja miałam oczy? Jednym z ostatnich filmów, które z nim widziałam, była "Hańba". (przypadkiem również ten film uważam za lepszy od książki, ale to Coetzee ogólnie mi nie pasuje) Chociaż nigdy w życiu nie przeszłoby mi przez gardło, że Malkovich jest kiepskim czy nieciekawym aktorem, dotychczas nie uważałam, żeby był jakiś bardziej interesujący. Głupia ja - Malkovich jest cudowny, a lista moich wirtualnych miłości się powiększyła o jedną osobę. Ale jak go nie kochać? Za wdzięk, za makiaweliczny uśmieszek, za kreacje aktorskie, przy których zapominam, że Malkovich to indywidualna postać sama w sobie, kiedy kolejno staje się Valmontem, Mr. Hydem, Davidem Luriem, Cyrusem "Wirusem" i Coxem. Z chęcią dołączę do fanklubu i wchłonę całą jego filmografię.
A pozostając w temacie obsady, jedyne do czego mogłabym się przyczepić, to Michelle Pfeiffer. Nie, żeby zagrała źle, czy coś, ale kto uwierzy, że kobieta z takim wyrazem twarzy może być bezwolną, niewinną ofiarą? Żarcik.

Ciężko pisać o filmie bliskim ideału, przecież nie zacznę wymieniać wszystkich genialnych scen, kolorów, muzyki, ujęć... No tak, właśnie tego nie zacznę wymieniać. Ale absolutnie nie wierzcie mi na słowo, obejrzycie sami. Dzisiaj. Zaraz.

Jeszcze nie mogę nie wspomnieć, że to jest zapewne jedna z nielicznych ekranizacji, którą uważam za niebo lepszą od książkowego pierwowzoru. Chociaż powieść pana de Laclos jest całkiem zjadliwa, nie wiem jak można ją przeczytać w całości - dla mnie korespondencja, poza tą między markizą de Merteuil a Valmontem, była nieznośna do czytania. Nudna po prostu. Jeszcze czasem bawiła mnie madame de Volanges, pisząca do swojej "przyjaciółki", de Merteuil, ale to tyle, co ja byłam w stanie w "Niebezpiecznych związkach" wyczytać. Chociaż zabawne jest, jak ludzie w ogóle się przez wieki nie zmieniają.

Jedyna przykrość związana z "Niebezpiecznymi związkami" - czy to się naprawdę nie może kończyć napisem "happily ever after"? No dobrze, wiem, że nie. Ale mogłoby, w jakiejś równoległej rzeczywistości.

Jeszcze tylko jedno zatrzymanie przy osobie reżysera, i już zbliżam się do końca, obiecuję. Stephen Frears był przeze mnie ustawicznie pomijany, oglądając jego filmy nigdy nie pomyślałam o ich reżyserze. A przecież zasługuje na wielkie uznanie, chociażby za nosa do obsady i tę wspomnianą już przeze mnie dokładność w szczegółach świata, który przedstawia. "Królowa" (po tym filmie uśmiech Michaela Sheena stał się moim ideałem), "Mrs. Henderson Presents" (naprawdę nie wiem, dlaczego nigdy nie napisałam więcej o tym filmie, chociaż majaczy mi się, że kiedyś go polecałam), "Niewidoczni" (przeżyłam, nawet mimo niechęci do Audrey Tautou), "High Fidelity" (po pierwsze, muszę to w końcu przeczytać, a po drugie, na raz dwa trzy, kochamy Johna Cusacka), obejrzana wczoraj "Mary Reilly" (to już ze względu na Malkovicha, ale ujęcie tematu Dr Jekylla jest całkiem ciekawe). Z chęcią dorwałabym także "Moją piękną pralnię" z Day-Lewisem czy "Nadstaw uszu" z Alfredem Moliną, do którego czuję niezrozumiały sentyment. Ach, i jeszcze "Ocalić Nowy Jork" już długo polecany mi przez znajomego.
To tak w nie-skrócie o Frearsie.

Inne ekranizacje "Niebezpiecznych związków" raczej nie wzbudzają mojego zainteresowania. "Szkoły uwodzenia" nigdy nie trawiłam (Rayan Phillippe to jakiś żart), "Valmont" z Colinem Farrelem w roli Valmonta to również żart, chociaż mniejszy. Jedynie miniserial z Catherine Deneuve i Rupertem Everettem może kiedyś skuszę się i zobaczę.

wtorek, 2 marca 2010

"Odette i inne historie miłosne", Eric-Emmanuel Schmitt.

Miniony tydzień nie był zbyt dobry, jeżeli chodzi o książki i mnie. Pomijam już nieszczęście, jakim była poprawka egzaminu, z okazji której nigdzie się nie ruszałam bez fury notatek na różnej wielkości kartkach, które fruwały wokół mnie.
Najpierw, pełna niedawno odkrytego zainteresowania Ukrainą, sięgnęłam po „Siostro, siostro” Oksany Zabużko i nie przebrnęłam nawet przez pierwsze dwa opowiadania. Nie wiem, czy nie przypasował mi styl, czy temat, ale nie dało rady. Nic to, twarda byłam, przewidziałam, że Oksana Zabużko może mnie nie zainteresować, miałam pod ręką również „Dwanaście kręgów” Andruchowycza – poszło lepiej, zmogłam połowę.
Najwyraźniej Ukraina nie chce ze mną współpracować i pozostaną mi czysto historyczne źródła na temat. I poezja Wasyla Stusa – chociaż też nie jestem tej poezji pewna, skoro zbytnio w wierszach nie gustuję.

Także po lekko przytłaczającej przygodzie ukraińskiej chciałam przeczytać pewniaka, książkę nokaut, która na pewno mi się spodoba – a któż, jeśli nie Eric-Emmanuel Schmitt dostarcza mi pięknych pozycji literackich? Wahałam się chwilę między „Marzycielką z Ostendy”, a „Odette…”, w końcu padło na historię miłosne. Teraz myślę, że należało wziąć „Marzycielkę z Ostendy”.
Rozumiem, że zawsze musi być ten pierwszy raz, a E.E. Schmitt też człowiek, ale przyznam się, że niewiele jest niespodzianek, które dołują mnie bardziej, niż kiepska książka moich ulubionych pisarzy. Bo moja szufladka z „ulubionymi pisarzami” jest prawie pusta – wszyscy mają mankamenty, ale Schmitt się jeszcze bronił.

Oczywiście „Odette i inne historie miłosne” to zbiór opowiadań na poziomie, którego znaczna część autorów szumnie zwanych pisarzami, nie przebija nawet w snach. Inteligencja, mądrość, bystre dialogi, akapity skłaniające do zadumy, tak, to wszystko i w „Odette…” jest. Ale naprawdę, jak na Schmitta, nie podobało mi się.
Widzicie, nie miałam pojęcia o czym on chciał napisać. A kto jak kto, ale Schmitt zwykle bardzo silny przekaz w swoich książkach zawiera. Moralista, cholera, ale jego jednego w tym moralizatorstwie lubię. A w „Odette…” nie umiałam dostrzec celu, który mu przyświecał, w związku z czym czytałam zbiorek całkiem niezłych, jednakże miejscami nudnych opowiadań o miłości i jej skutkach, przyczynach, i innych związanych z miłością wydarzeniach.
Co prawda zaczyna się pięknie, pierwsze opowiadanie, „Wanda Winnipeg” rozbudziło mój apetyt na dalszą część, wywołało błysk w oku i uśmiech zadowolenia. Niestety, reszta uśmiech starła i zamiast błysków w oku marszczyłam nos w rozpaczy. Przyznam się wręcz do czynu strasznego, ja tę książkę kartkowałam! Przerzucałam znudzona strony, szukając lepszych fragmentów – proszę, Schmitta się przecież nie kartkuje. Zbrodnia. Jest mi z tym niecnym kartkowaniem zdecydowanie źle.

Przecież Eric-Emmanuel Schmitt jeszcze nigdy mnie nie zawiódł, a z jego książek pominęłam chyba tylko „Przypadek Adolfa H.”, co mam zamiar nadrobić, i „Dziecko Noego”.
Niedawno czytane przeze mnie „Moje życie z Mozartem” było świetne, naprawdę. A „Pan Ibrahim i kwiaty Koranu” to moje prywatne mistrzostwo, kolejna z tych książek, do których często wracam i podczytuję ukradkiem znajome zdania, kiedy smętnie sterczę przed regałem w poszukiwaniu czegoś do czytania.
Także postanawiam pójść na kompromis z jednym z moich ulubionych pisarzy, ja udam, że „Odette i inne historie miłosne” mi się podobały, a on już nigdy więcej mi tego nie zrobi. Dobry plan? Dobry.
I bardzo chcę przeczytać „Ulissesa z Bagdadu”.

PS. Miss Jacobs podała informację, że Eric Emmanuel-Schmitt ma być w Warszawie 7-8 marca, 8 marca o 17.00 w Traffic Club. I zastanawiam się poważnie czy po raz pierwszy w życiu nie pójść na spotkanie z autorem. Autorzy średnio interesują jako tacy, a autografów nie lubię. Gdyby Stendhal zmartwychwstał, albo Dostojewski, to na spotkanie z nimi przeleciałabym pół świata, ale wśród współcześnie żyjących pisarzy jakoś nie mogę pomyśleć o kimś, kto wzbudzałby we mnie aż takie emocje. Ale może, może jego bym chciała zobaczyć?

poniedziałek, 7 września 2009

"Moje życie z Mozartem", czyli rozkład na części pierwsze.

„Gdy Mozart pisze mszę, nie myśli, że Bóg jest głuchy. (…) Poza tym gdy Mozart pisze mszę, nie myśli, że i człowiek jest głuchy.”*
Nie lubię Mozarta i książka E. E. Schmitta tego nie zmieniła. Ale za to jestem pod ogromnym wrażeniem sposobu, w jaki autor „zaprzyjaźnił się” z nim oraz rozłożył na czynniki pierwsze, a także tego, że chociaż mozartowska muzyka mnie nie wzrusza, samego Mozarta, tego istniejącego w życiu Schmitta jako mentor i kompozytor, zaczęłam uważać za człowieka wartego uwagi.
Po książkach Schmitta można, a nawet należy spodziewać się głębi i ta krótka, odrobinę autobiograficzna książeczka na pierwszy rzut oka może wydawać się napisana inaczej, jakby po łebkach, niby o życiu autora, ale jakoś tak mało tego Schmitta w „Moim życiu z Mozartem”. To wrażenie jest całkowicie mylne.
„Moje życie z Mozartem” jest chyba bardzo osobistą książką, zbiorem listów pisanych do kompozytora, które dla czytelnika czasem nie przedstawiają większej treści, ale dla Schmitta musiały być kluczem do całej galerii wspomnień. Jest to zbiór fascynacji Schmitta, nie tylko muzycznych, oraz zapis swoistej przemiany autora, od piętnastoletniego chłopaczka, który cierpiał przez duże „C” - banalnie i młodzieńczo, do człowieka dojrzałego i co istotniejsze, naprawdę interesującego. Z „Mojego życia z Mozartem” wyłania się obraz Schmitta, który ładnie o nim świadczy, a nie wydaje mi się żeby autor specjalnie stawiał się w tym świetle. Takie naginanie rzeczywistości jakoś mi do niego nie pasuje.

Tym, co mnie najbardziej podobało się w „Moim życiu z Mozartem” były właśnie fragmenty dotyczące austriackiego kompozytora. Tak dokładnej analizy czyjegoś charakteru i twórczości nie przypominam sobie z żadnej przeczytanej wcześniej książki.
„Głos mozartowski to głos dźwięczny, giętki i plastyczny, który trzyma się równie daleko od krzyku, jak i mowy, głos klarnetowy, taki, który umie się powstrzymać i gdy trzeba – dopasować do innych. W interpretacji Twej muzyki nie mam miejsca na ekscesy, przesadną kolorystykę, na szlochy czy na muzyczny ekspresjonizm: emocje pojawiają się na łuku frazy, ot tak, znienacka, jakby z niczego. ”
„Nauczyciel złożoności – oto kim jesteś.”
„Chciałbym sięgnąć wraz z Tobą po ideał sztuki prostej, zrozumiałej, która najpierw uwodzi, a potem porusza.”
Mozart teoretycznie uczył Schmitta żyć, wiadomości przekazując muzyką. I faktycznie, muzyka została przez pisarza odebrana w sposób, który chociaż niewątpliwie może być określony nadinterpretacją, jednak sprawił, że Schmitt się zmieniał. Że doznawał olśnień, a coś w jego myślach „zaskakiwało” na właściwe miejsce. Fascynujący, a przy tym jakże naturalny i codzienny przykład przemian, które tak naprawdę są samodoskonaleniem się, gdyż Schmitt sam z siebie odczytywał Mozarta w sposób taki, a nie inny.
„Później zrozumiałem bezużyteczność tego rodzaju zarzutów. (…) Z punktu widzenia Boga śmierć dana jest nam w momencie narodzin: dola jest równa dla każdego.”
Tak się zastanawiam, czy każdy z nas ma kogoś takiego? Wirtualnego mentora, z którym nie możemy rozmawiać w tradycyjny sposób, który jest pretekstem do analizowania i poprawiania samych siebie?

*Wszystkie cytaty pochodzą z książki „Moje życie z Mozartem” E.E. Schmitta w przekładzie J. M. Kłoczowskiego, Wyd. Znak, 2008.

piątek, 28 sierpnia 2009

Gangsterzy i koronki, czyli (mocno) spóźnione refleksje.

„Coco avant Chanel” – polski tytuł jak zwykle trochę popsuł – to film, który był gorszy, niż się spodziewałam (a nie nastawiałam się na coś specjalnego), a Coco Chanel zapewne przewraca się w grobie.
Niby obsada idealna, niby zdjęcia ładne, muzyka delikatna i piękna – technicznie film jest zrobiony dobrze, gra aktorska na poziomie, chociaż nie przesadzałabym z zachwytami – ale jak można było zrobić z Coco coś takiego? Przede wszystkim, film kończy się w momencie, w którym powinien mieć mniej więcej środek.
Chanel była wielka dlatego, że jako kobieta utorowała sobie drogę do sukcesu w świecie mężczyzn, musiało ją to kosztować wiele, wymagało ogromnego samozaparcia, talentu i energii. I to jest w niej interesujące, a nie fakt, że z piosenkarki w klubie stała się utrzymanką, której los wcale nie był ciężki. Z filmu wynika, że żyła sobie mała Coco, pewnego dnia nie miała pracy, więc zwróciła się o pomoc do poznanego wcześniej bogatego pana. Na początku nie pasowała do towarzystwa, ale owo towarzystwo z czasem doceniło jej oryginalność, bogaty pan pokochał, a miłość jej życia (inny bogaty pan, nie zepsuty przez majątek rodzinny) zdradzał z nią żonę na potęgę. Acha, a jakoś tak przy okazji Coco zaczęła robić kapelusze i uszyła sobie kilka kiecek.

W sumie to wynika z tego wszystkiego tyle, że gdyby nie tamten facet, z którym stało się to, co się stało, genialna Coco nigdy by nie zaistniała. Koszmarnym dowcipem jest ten film i nie widzę w nim tego wielkiego zmagania się z wrogim społeczeństwem i odrzuceniem. To nie jest film o Coco, tylko o wkurzającej panience, która miała w życiu spory fart.

Z innej beczki, „Public Enemies”. Dobry film sensacyjny, chociaż faktycznie Michael Mann mógłby więcej. Podobnie jego obsada, szczególnie na tak obiecujący temat. Ale po kolei. Jeżeli idę do kina na film reżysera o pewnej renomie, na plakacie widzę nazwiska Depp, Bale i Cotillard, a historia Johna Dillingera naprawdę jest świetnym materiałem do wykorzystania, spodziewam się fajerwerków.
Dostałam kino na poziomie, warsztatowo świetne, nawet ta charakterystyczna kamera miała pewien urok. Kino rozrywkowe, ale bez nawet najmniejszego przejawu wzbicia się powyżej pułapu dobrego kina sensacyjnego. Jedynie zdjęciami byłam naprawdę zachwycona, bo niektóre ujęcia są świetne, pomysłowe i piękne. Nigdy wcześniej zdjęcia Dante Spinottiego nie zwróciły mojej uwagi, ani w „Czerwonym smoku”, ani w „L.A. Confidential”, a teraz mam ochotę obejrzeć te filmy tylko po to, żeby uważniej przyjrzeć się zdjęciom.
Wracając do tematu, cały seans nie mogłam się pozbyć wrażenia, że „Public enemies” to trochę taka chałtura dla aktorów pierwszoplanowych, bo żadne z nich nie pokazało niczego nowego. Grali wręcz z łatwością równą kiwaniu palcem w bucie. I nikt mi nie wmówi, że Depp nad tą rolą wylał siódme poty, tylko mu nie wyszło. Już prędzej Bale, który nie wiem dlaczego był aż tak krytykowany. Mnie postać bezlitosnego detektywa przypadła do gustu, szczególnie, że Christian Bale przedstawił go jako zawziętego myśliwego, ‘eyes on the prize’ i nic poza tym nie istnieje. To całkiem odświeżające po rzeszy twardych policjantów z drugim dnem, którzy mają problemy z alkoholem, ale i tak są fajni.

Ach, jeszcze zakończenie. Generalnie wszystko fajnie, ale dlaczego idealny moment na ucięcie filmu został zlekceważony?
(dla wtajemniczonych, chodzi mi o scenę w kinie, kiedy kamera robi bardzo bliski najazd na uśmiech Dillingera, który ogląda „Wielkiego gracza” z Clarkiem Gable, a przed kinem Christian Bale sprawdza czy ma zapałki – byłam tak przekonana, że to już koniec, że kolejne, całkowicie niepotrzebne filmowi, piętnaście minut przesiedziałam z grymasem absolutnego zaskoczenia na twarzy)

wtorek, 25 sierpnia 2009

"Czerwona sofa", czyli wszystko pięknie, ale dlaczego puenty brak?

Tytuł „Czerwona sofa” wziął się od istniejącej sofy w owym kolorze, na której przesiaduje znajoma sąsiadka głównej bohaterki, starsza pani o imieniu Clemence. Opowiadają sobie na tej sofie swoje życia, albo Anna czyta Clemence na głos historie innych kobiet, ich pamiętniki czy listy. I pewnie jest im miło, ale ja nie rozumiem dlaczego ta znajomość z Clemence jest dla Anny tak ważna. Bo o innych znajomych nie pisze prawie wcale.
Inna postać, Gyle, którego Anna postanawia odwiedzić w jego samotni nad jeziorem Bajkał. Człowiek, zamglona postać z jej przeszłości, mężczyzna, którego wspomina jadąc koleją transsyberyjską. Dlaczego, skoro – jak z książki wynika – przez jej życie przewinęło się tylu mężczyzna, akurat Gyle jest tak istotny?
Albo Igor, jeden z pasażerów kolei, który kojarzy się Annie z postaciami Dostojewskiego – „Zbrodnia i kara” jest jej lekturą na podróż. Ale z jakiej przyczyny aż tak wpada jej w oko ów Rosjanin, nie jest wyjaśnione.
W ogóle niewiele z tej książki wynika. Spotkanie z Gylem nie dochodzi do skutku, a Anna pałęta się trochę po dalekiej Rosji, a trochę po wielkim mieście, poznaje jakiegoś śpiewaka, a kiedy wraca okazuje się, że nie bardzo było do czego. Ot, historia zamyka się odrobinę ckliwie, ale nawet pomysłowo, tylko że… Z końcówki również nic nie wynika. Podejrzewam, że pani Lesbre napisała coś w rodzaju podsumowania życia kobiety w wieku średnim, kiedy doszło ono do punktu zero, punktu, w którym nie ma już nic, a przecież jej życie jeszcze się nie skończyło, wymaga więc jakiejś zmiany. I ta zmiana w książce następuje, niestety ledwo wspomniana, także i tutaj efektów brak.

Mnie najbardziej zainteresowały kawałki o literaturze, najwyraźniej jest to pole, na którym Michele Lesbre ma wiele do powiedzenia. Ładnie pisze o Fiodorze Dostojewskim, ładnie pisze też o innych autorach, o kobietach, których listy czyta Clemence. Ale ludzie, których przywołuje, byli pełni życia, zawirowań, czasem również goryczy, aż więc dziwne, że Anna o nich właśnie myśli, skoro sama jest taka… Bezwonna. Jakby brakowało jej siły, żeby być ineteresującą. Chociażby Robert Walser, jeden z nielicznych piszących po niemiecku autorów, których cenię. Człowiek trochę tragiczny, trochę szalony i trochę inny, niż inni. Ale jego postrzeganie rzeczywistości mnie zawsze urzekało.
„Kocham życie, ale kocham je dlatego, że mam nadzieję, iż da mi ono okazję, by z godnością wyrzucić je przez burtę”. Robert Walser.

„Czerwona sofa” jest trochę jak nagle złapana migawka czyichś myśli. W kontekście tej osoby, jej całego życia, zapewne ma głębszy sens, ale dla postronnych wydawałaby się jedynie zbiorem kilku obrazków z różnych beczek. Ładne skojarzenia, garś wspomnień i przysypiające zadumania nad niczym konkretnym. I tyle.