Pokazywanie postów oznaczonych etykietą E.E. Schmitt. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą E.E. Schmitt. Pokaż wszystkie posty

poniedziałek, 14 stycznia 2013

"Trucicielka", Eric - Emmanuel Schmitt

Nie jestem przekonana, a w przypadku autora, który napisał więcej niż jedną bardzo dobrą książkę, takie nieprzekonanie mnie przygnębia. Szczególnie, że nieprzekonana jestem już kolejny raz. "Odette...", o której wspominałam dwa lata temu, była tylko początkiem wyboistej drogi Liritio i Schmitta, "Marzycielka z Ostendy" nie pomogła sprawie, "Ulisses z Bagdadu" był krokiem w dobrą stronę, ale małym krokiem.
Ciężko w przypadku Schmitta napisać, że "Trucicielka" nie ma sensu - sens owszem posiada, nawet głębszy, wspomagana komentarzem autora z ostatnich stron złapałam w końcu wydźwięk każdego z opowiadań i motyw przewodni, który je splata. Ale czym byłaby "Trucicielka" bez tego komentarzowego wspomagania?
Czymś nijakim.

Wszystko jest niby w porządku, cztery opowiadania mają cacy strukturę i fabułę, są w w ten schmittowy sposób nieco przewrotne, ale brak w nich życia. Czyli są po prostu nudne. Znowu nudne. Liritio się smuci i dochodzi do wniosku, że Schmitt jednak lepiej wypada w dłuższej wersji, jego książki też nie są specjalnie emocjonalne, ale opowiadania już w ogóle przypominają oklapłe ryby.

Czyli nie polecam? Ależ skąd, czytajcie sobie, na pewno nie zrobi to Wam krzywdy, Schmitt nawet przynudzając pewien styl i klasę prezentuje. Może "Trucicielka" nie będzie najciekawszym możliwym wypełnieniem czasu, ale jakbyście mieli sięgać po jakieś gorsze "arcydzieła" literatury, to już lepiej nudnego Schmitta przyswoić, on przynajmniej ładnym językiem pisze.

Inną sprawą był ten końcowy komentarz, to było ciekawe. Dla mnie, ale moją (drugą w kolejności) ulubioną książką Schmitta pozostaje "Moje życie z Mozartem", na to weźcie poprawkę. Pierwszą, ukochaną i zaczytaną od początku był i będzie "Pan Ibrahim i kwiaty Koranu" - to zabawne, że pierwsze co autorstwa Schmitta wpadło mi w ręce od razu okazało się dla mnie najlepsze. Oczywiście do tego wniosku doszłam po pewnym czasie, po przeczytaniu wielu jego innych książek. Prawie wszystkich.
Wracając do komentarza, "Trucicielka" jest owinięta ładnym wyjaśnieniem ze świętą Ritą w roli głównej (patronka spraw trudnych, wręcz niemożliwych), ale hm... Nie wiem czy mnie to przekonuje.
Natomiast interesująco się czyta wywody pisarza, który zawsze wydawał mi się nieco przeintelektualizowany (ale akurat mnie to nie razi) o walce ze zwięzłością, istotnością, z rozróżnieniem uproszczenia i prostoty. Komentarz Schmitta jest krótszy i znacznie ciekawszy niż którekolwiek z opowiadań zawartych w "Trucicielce".

Przyznam jednak, że koncepty tych czterech historii, szczególnie pierwszej i czwartej, wydawały się intrygujące. Ale wiecie jak jest, iskry zabrakło i wtedy nie da rady się przejąć i naprawdę zaangażować w lekturę - wtedy kartkujemy, czytamy trzy razy jedną stronę i coraz bardziej myślimy o czym innym.

Jeśli nie czytaliście nic E.E. Schmitta, zacznijcie może od "Pana Ibrahima..." (mimo niebezpieczeństwa, że potem już nic lepszego w prozie Schmitta Was nie spotka), natomiast miejcie w pamięci, że najpierw był on autorem sztuk teatralnych, a dopiero w drugiej kolejności książek.
Czyli dalej możecie zacząć od dajmy na to "Ewangelii według Piłata" albo "Przypadku Adolfa H." - swoją drogą są to chyba dwie najdłuższe książki Schmitta.
I jeszcze "Kiedy byłem dziełem sztuki", to jest pewne dziwo.
A potem już czytajcie jak lubicie - chociaż poprawka jedna, mam wrażenie że spora część świata zachwyciła się "Oskarem i Panią Różą". Liritio nie, ale Liritio ma spaczony gust. Więc jak "Pan Ibrahim i kwiaty Koranu" nie okazał się tym "najlepszym" dla Was, to może po prostu należycie do obozu "Pani Róży..."? A wtedy nie wiem od czego zaczynać i na czym spotkania ze Schmittem kończyć, trudna rada.   
Tak czy inaczej, "Trucicielki" nie polecam ani na początek, ani na finisz, wrzućcie ją gdzieś w środek, gdzie pozostanie mało znacząca.

wtorek, 2 marca 2010

"Odette i inne historie miłosne", Eric-Emmanuel Schmitt.

Miniony tydzień nie był zbyt dobry, jeżeli chodzi o książki i mnie. Pomijam już nieszczęście, jakim była poprawka egzaminu, z okazji której nigdzie się nie ruszałam bez fury notatek na różnej wielkości kartkach, które fruwały wokół mnie.
Najpierw, pełna niedawno odkrytego zainteresowania Ukrainą, sięgnęłam po „Siostro, siostro” Oksany Zabużko i nie przebrnęłam nawet przez pierwsze dwa opowiadania. Nie wiem, czy nie przypasował mi styl, czy temat, ale nie dało rady. Nic to, twarda byłam, przewidziałam, że Oksana Zabużko może mnie nie zainteresować, miałam pod ręką również „Dwanaście kręgów” Andruchowycza – poszło lepiej, zmogłam połowę.
Najwyraźniej Ukraina nie chce ze mną współpracować i pozostaną mi czysto historyczne źródła na temat. I poezja Wasyla Stusa – chociaż też nie jestem tej poezji pewna, skoro zbytnio w wierszach nie gustuję.

Także po lekko przytłaczającej przygodzie ukraińskiej chciałam przeczytać pewniaka, książkę nokaut, która na pewno mi się spodoba – a któż, jeśli nie Eric-Emmanuel Schmitt dostarcza mi pięknych pozycji literackich? Wahałam się chwilę między „Marzycielką z Ostendy”, a „Odette…”, w końcu padło na historię miłosne. Teraz myślę, że należało wziąć „Marzycielkę z Ostendy”.
Rozumiem, że zawsze musi być ten pierwszy raz, a E.E. Schmitt też człowiek, ale przyznam się, że niewiele jest niespodzianek, które dołują mnie bardziej, niż kiepska książka moich ulubionych pisarzy. Bo moja szufladka z „ulubionymi pisarzami” jest prawie pusta – wszyscy mają mankamenty, ale Schmitt się jeszcze bronił.

Oczywiście „Odette i inne historie miłosne” to zbiór opowiadań na poziomie, którego znaczna część autorów szumnie zwanych pisarzami, nie przebija nawet w snach. Inteligencja, mądrość, bystre dialogi, akapity skłaniające do zadumy, tak, to wszystko i w „Odette…” jest. Ale naprawdę, jak na Schmitta, nie podobało mi się.
Widzicie, nie miałam pojęcia o czym on chciał napisać. A kto jak kto, ale Schmitt zwykle bardzo silny przekaz w swoich książkach zawiera. Moralista, cholera, ale jego jednego w tym moralizatorstwie lubię. A w „Odette…” nie umiałam dostrzec celu, który mu przyświecał, w związku z czym czytałam zbiorek całkiem niezłych, jednakże miejscami nudnych opowiadań o miłości i jej skutkach, przyczynach, i innych związanych z miłością wydarzeniach.
Co prawda zaczyna się pięknie, pierwsze opowiadanie, „Wanda Winnipeg” rozbudziło mój apetyt na dalszą część, wywołało błysk w oku i uśmiech zadowolenia. Niestety, reszta uśmiech starła i zamiast błysków w oku marszczyłam nos w rozpaczy. Przyznam się wręcz do czynu strasznego, ja tę książkę kartkowałam! Przerzucałam znudzona strony, szukając lepszych fragmentów – proszę, Schmitta się przecież nie kartkuje. Zbrodnia. Jest mi z tym niecnym kartkowaniem zdecydowanie źle.

Przecież Eric-Emmanuel Schmitt jeszcze nigdy mnie nie zawiódł, a z jego książek pominęłam chyba tylko „Przypadek Adolfa H.”, co mam zamiar nadrobić, i „Dziecko Noego”.
Niedawno czytane przeze mnie „Moje życie z Mozartem” było świetne, naprawdę. A „Pan Ibrahim i kwiaty Koranu” to moje prywatne mistrzostwo, kolejna z tych książek, do których często wracam i podczytuję ukradkiem znajome zdania, kiedy smętnie sterczę przed regałem w poszukiwaniu czegoś do czytania.
Także postanawiam pójść na kompromis z jednym z moich ulubionych pisarzy, ja udam, że „Odette i inne historie miłosne” mi się podobały, a on już nigdy więcej mi tego nie zrobi. Dobry plan? Dobry.
I bardzo chcę przeczytać „Ulissesa z Bagdadu”.

PS. Miss Jacobs podała informację, że Eric Emmanuel-Schmitt ma być w Warszawie 7-8 marca, 8 marca o 17.00 w Traffic Club. I zastanawiam się poważnie czy po raz pierwszy w życiu nie pójść na spotkanie z autorem. Autorzy średnio interesują jako tacy, a autografów nie lubię. Gdyby Stendhal zmartwychwstał, albo Dostojewski, to na spotkanie z nimi przeleciałabym pół świata, ale wśród współcześnie żyjących pisarzy jakoś nie mogę pomyśleć o kimś, kto wzbudzałby we mnie aż takie emocje. Ale może, może jego bym chciała zobaczyć?

poniedziałek, 7 września 2009

"Moje życie z Mozartem", czyli rozkład na części pierwsze.

„Gdy Mozart pisze mszę, nie myśli, że Bóg jest głuchy. (…) Poza tym gdy Mozart pisze mszę, nie myśli, że i człowiek jest głuchy.”*
Nie lubię Mozarta i książka E. E. Schmitta tego nie zmieniła. Ale za to jestem pod ogromnym wrażeniem sposobu, w jaki autor „zaprzyjaźnił się” z nim oraz rozłożył na czynniki pierwsze, a także tego, że chociaż mozartowska muzyka mnie nie wzrusza, samego Mozarta, tego istniejącego w życiu Schmitta jako mentor i kompozytor, zaczęłam uważać za człowieka wartego uwagi.
Po książkach Schmitta można, a nawet należy spodziewać się głębi i ta krótka, odrobinę autobiograficzna książeczka na pierwszy rzut oka może wydawać się napisana inaczej, jakby po łebkach, niby o życiu autora, ale jakoś tak mało tego Schmitta w „Moim życiu z Mozartem”. To wrażenie jest całkowicie mylne.
„Moje życie z Mozartem” jest chyba bardzo osobistą książką, zbiorem listów pisanych do kompozytora, które dla czytelnika czasem nie przedstawiają większej treści, ale dla Schmitta musiały być kluczem do całej galerii wspomnień. Jest to zbiór fascynacji Schmitta, nie tylko muzycznych, oraz zapis swoistej przemiany autora, od piętnastoletniego chłopaczka, który cierpiał przez duże „C” - banalnie i młodzieńczo, do człowieka dojrzałego i co istotniejsze, naprawdę interesującego. Z „Mojego życia z Mozartem” wyłania się obraz Schmitta, który ładnie o nim świadczy, a nie wydaje mi się żeby autor specjalnie stawiał się w tym świetle. Takie naginanie rzeczywistości jakoś mi do niego nie pasuje.

Tym, co mnie najbardziej podobało się w „Moim życiu z Mozartem” były właśnie fragmenty dotyczące austriackiego kompozytora. Tak dokładnej analizy czyjegoś charakteru i twórczości nie przypominam sobie z żadnej przeczytanej wcześniej książki.
„Głos mozartowski to głos dźwięczny, giętki i plastyczny, który trzyma się równie daleko od krzyku, jak i mowy, głos klarnetowy, taki, który umie się powstrzymać i gdy trzeba – dopasować do innych. W interpretacji Twej muzyki nie mam miejsca na ekscesy, przesadną kolorystykę, na szlochy czy na muzyczny ekspresjonizm: emocje pojawiają się na łuku frazy, ot tak, znienacka, jakby z niczego. ”
„Nauczyciel złożoności – oto kim jesteś.”
„Chciałbym sięgnąć wraz z Tobą po ideał sztuki prostej, zrozumiałej, która najpierw uwodzi, a potem porusza.”
Mozart teoretycznie uczył Schmitta żyć, wiadomości przekazując muzyką. I faktycznie, muzyka została przez pisarza odebrana w sposób, który chociaż niewątpliwie może być określony nadinterpretacją, jednak sprawił, że Schmitt się zmieniał. Że doznawał olśnień, a coś w jego myślach „zaskakiwało” na właściwe miejsce. Fascynujący, a przy tym jakże naturalny i codzienny przykład przemian, które tak naprawdę są samodoskonaleniem się, gdyż Schmitt sam z siebie odczytywał Mozarta w sposób taki, a nie inny.
„Później zrozumiałem bezużyteczność tego rodzaju zarzutów. (…) Z punktu widzenia Boga śmierć dana jest nam w momencie narodzin: dola jest równa dla każdego.”
Tak się zastanawiam, czy każdy z nas ma kogoś takiego? Wirtualnego mentora, z którym nie możemy rozmawiać w tradycyjny sposób, który jest pretekstem do analizowania i poprawiania samych siebie?

*Wszystkie cytaty pochodzą z książki „Moje życie z Mozartem” E.E. Schmitta w przekładzie J. M. Kłoczowskiego, Wyd. Znak, 2008.